Нобеловецот Пол Кругман поддржува привремено ограничување на растот на кириите како одговор на кризата со домувањето што сè повеќе ги погодува европските градови. Во исто време, тој предупредува дека францускиот јавен долг стана сериозен ризик за Еврозоната и дека, поради притисокот од САД и Кина, Европа треба да размисли и за привремена заштита на сопствената индустрија, пишува Еуроњуз.
Речиси два месеци, протестите се шират низ голем број европски земји, од Албанија и Италија до Франција, Белгија, Германија, Португалија и Шпанија. Барањата се разликуваат, но високите трошоци за домување се меѓу главните извори на незадоволство, особено кај младите луѓе.
Во септември, Европската комисија презентираше предлог за европски закон за прифатливо домување, наведувајќи дека дури 51 процент од жителите на европските градови сметаат дека домувањето е итен проблем на местото каде што живеат.
Кругман верува дека основното економско решение е релативно јасно: треба да се изградат повеќе станови и да се отстранат пречките што ја забавуваат новата градба.
Тој тврди дека таму каде што е либерализирана градбата, зголемувањето на понудата веќе довело до забележителен пад на цените.
Проблемот е што изградбата на доволен број нови станови трае со години, додека за дел од населението сегашните цени се веќе „невозможни“ за поднесување.
На пример, во Рим, цената на соба за студент може да достигне до 1.200 евра месечно, додека европските студентски организации предупредуваат дека високите трошоци за домување веќе ги оддалечуваат некои млади луѓе од високото образование.
Студентите кои не живеат со своите родители трошат во просек речиси 40 проценти од своите месечни приходи за домување, соопшти „Еуроњуз“, повикувајќи се на податоци од европските универзитетски организации.
Кругман: Градежноста и контролата на киријата можат да одат заедно
Затоа Кругман не ја исклучува регулацијата на киријата, иако економистите традиционално предупредуваат дека премногу строгата контрола може да го намали интересот на инвеститорите за нова градба.
Тој се залага за таканаречените модели за стабилизација на киријата од втора генерација, кои го ограничуваат наглиот пораст на цените, но во исто време оставаат простор и стимулации за изградба на нови станови.
Како пример, тој го наведува Њујорк, каде што дел од кириите се регулирани, додека приватните инвеститори добиваат големи даночни олеснувања ако дел од новоизградените станови се вклучени во режимот на прифатливо домување.
„Не сум пурист по тоа прашање“, вели Кругман, нагласувајќи дека изградбата и регулацијата можат да постојат истовремено.
Берлин користи сличен пристап. Правилото таму за ограничување на кириите е продолжено до крајот на 2029 година, а цената на новиот закуп не смее да биде повеќе од 10 проценти над локалната споредлива кирија. Новите и темелно реновирани станови се меѓу исклучоците.
Кругман верува дека ваквите мерки не треба да бидат трајно решение.
Ако се изгради доволно во исто време, вели тој, ограничувањата би биле потребни само неколку години, додека нивното влијание врз буџетите на домаќинствата би било речиси моментално.