Малку се моментите во поновата европска економска историја кога монетарната политика и политичката неизвесност се преклопуваат толку опасно како денес. Токму затоа шпекулациите за заминувањето на Кристин Лагард од функцијата шеф на Европската централна банка (ЕЦБ) предизвикуваат загриженост далеку надвор од ѕидовите на институцијата во Франкфурт.
Аналитичарите со месеци дискутираат за можноста Лагард да ја напушти ЕЦБ пред крајот на нејзиниот мандат за да преземе една од политичките или меѓународните функции. Но, вистинското прашање не е кој ќе ја наследи, туку што би значело таков потег во време кога еврозоната се соочува со растечки фискални проблеми, првенствено во Франција.
Франција станува нов европски проблем
Со години, инвеститорите ги поврзуваа најголемите ризици во рамките на еврозоната со Грција, Италија или Шпанија. Денес, сè повеќе внимание е насочено кон Франција, втората најголема економија на монетарната унија.
Францускиот јавен долг достигна ниво од приближно 120 проценти од БДП, додека буџетскиот дефицит надминува пет проценти од економската активност. Во исто време, економскиот раст слабее, а политичкиот систем влегува во период на зголемена нестабилност пред претседателските избори.
Таквата комбинација претставува сериозен предизвик. Земја која веќе троши повеќе отколку што создава се соочува со ограничен простор за дополнително задолжување, додека пазарите стануваат сè почувствителни на фискалните ризици. Резултатот е зголемување на приносите на француските државни обврзници, што автоматски ги зголемува трошоците за финансирање на државата.
Зошто пазарите се плашат од вакуум во ЕЦБ
Под нормални околности, промената на шефот на централната банка би била рутински процес. Сепак, денешните околности се далеку од нормални. Инвеститорите не купуваат државни обврзници само врз основа на економски индикатори, туку и врз основа на доверба во институциите. Во последните децении, ЕЦБ изгради репутација како последна линија на одбрана за Еврозоната. За време на должничката криза, тој ги спаси финансиските пазари со силни интервенции и програми за откуп на обврзници.
Токму затоа секој сигнал за слабеење на лидерството доаѓа во чувствителен момент. Штом претседателот на централната банка го објави своето заминување, започнуваат пресметките за наследниците, нивните приоритети и можните промени во монетарната политика. Таквата неизвесност честопати не е пријател на пазарот. Доколку во исто време се појават сомнежи за одржливоста на француските јавни финансии, инвеститорите би можеле да станат значително повнимателни кон европските средства.
Европа се соочува со тест на доверба
Заминувањето на Кристин Лагард не мора да биде проблем само по себе. Сепак, времето може да биде клучно. Европа денес не страда од недостаток на монетарни инструменти, туку од недостаток на политичка стабилност и фискална дисциплина.
Во таква средина, прашањето за наследникот на чело на ЕЦБ станува многу повеќе од лична одлука. Тоа е тест за доверба во способноста на европските институции да управуваат со следната потенцијална криза.
Пазарите засега остануваат мирни. Но, историјата на Еврозоната покажа дека финансиските кризи ретко се развиваат постепено. Тие обично започнуваат кога инвеститорите престануваат да веруваат дека некој цврсто го држи кормилото. Токму затоа евентуалното заминување на Лагард доаѓа во време кога Европа најмалку може да си дозволи дополнителна неизвесност.
