Европската Унија подготвува пакет итни мерки за ублажување на силното влијание од зголемувањето на цените на енергијата предизвикано од војната во Иран. Трошоците за увоз веќе се зголемија за десетици милијарди евра, додека индустриите – од авијација до хемикалии – влегуваат во зоната на преживување, а се повеќе се зборува за можна рецесија.
Европската Унија презентираше серија итни мерки насочени кон заштита на економијата од ненадејниот пораст на цените на енергијата, што е директна последица од војната во Иран.
Предлозите, објавени во среда, јасно укажуваат на длабочината на економскиот удар врз Европа – континент кој штотуку се опорави од енергетската криза предизвикана од руската инвазија на Украина во 2022 година. Веќе, одредени индустрии се борат за опстанок.
„По втор пат за помалку од пет години, Европејците ја плаќаат цената на зависноста од увозот на фосилни горива“, објави Европската комисија.
24 милијарди евра дополнителни трошоци – без повеќе енергија
Од почетокот на војната, ЕУ потроши дополнителни 24 милијарди евра за увоз на енергија – тоа е повеќе од 587 милиони долари дневно – без да се зголеми вистинската количина на енергија.
Планираните мерки вклучуваат формирање на паневропско тело за следење на недостигот на гориво, координација на дистрибуцијата на дизел и авионско гориво меѓу земјите, активирање на стратешки резерви во случај на потреба, субвенции за граѓаните и компаниите и ваучери за енергија и намалување на даноците на електрична енергија.
Организации како што се Меѓународната агенција за енергија (ИЕА) и ACI Europe предупредуваат дека Европа, која увезува околу 70% од горивото за авијација, би можела да се соочи со недостиг веќе во наредните недели.
Директорот на ACI Europe, Оливие Јанковец, вели дека земјите-членки треба итно да ги суспендираат даноците за воздушниот сообраќај со цел да се ублажи порастот на цените.
Туризмот и авиоиндустријата под притисок
Падот на воздушниот сообраќај би можел да има сериозни последици за европската економија, особено за земјите што зависат од туризмот.
Групацијата „Луфтханза“ веќе објави откажување на 20.000 летови до октомври со цел да ги намали трошоците за гориво, чија цена – според нивните податоци – се дуплирала од почетокот на конфликтот.
Енергетскиот шок се сели од Азија во Европа
Прекините во снабдувањето со нафта и гас, кои веќе силно ја погодија Азија, сега се прелеваат во Европа. Дури и во случај на брзо прекинување на конфликтот, последиците ќе се чувствуваат долго време.
„Прекините во снабдувањето во Заливот ќе продолжат во догледна иднина“, предупредува Европската комисија.
Последиците се веќе видливи: зголемување на цените на горивата и храната, поскапи и поретки летови, зголемување на трошоците за домаќинствата и бизнисите.
Индустријата на работ: хемија, рибарство, производство
Клучните индустриски сектори беа исто така погодени.
Германскиот хемиски гигант БАСФ ги зголеми цените на бројни производи, вклучувајќи хемикалии и производи за домаќинството, во некои случаи за над 30%.
Германското здружение на хемиската индустрија предупредува на пад на нарачките и неисплатливоста на производството, со очекување на затворање на фабрики и отпуштања.
Во исто време, Европската комисија активираше кризен механизам за поддршка на рибарите, бидејќи многумина престанаа да работат поради високите цени на горивото и суровините. Комесарот Костас Кадис нагласи дека секторот заслужува целосна поддршка во кризни околности.
Ризик од рецесија и опаѓачки прогнози
Главниот економист на консултантската куќа „Капитал економикс“, Нил Ширинг, предупредува дека Европа би можела да влезе во рецесија ако војната продолжи и дополнително го наруши снабдувањето со енергија.
Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) веќе ги намали своите прогнози за раст за Еврозоната, како и за Обединетото Кралство.
Велика Британија веќе го чувствува влијанието
Во Велика Британија, инфлацијата повторно се зголеми за прв пат од декември, поттикната од поскапите горива, храна и авионски билети.
Порастот на цените дури доведе и до зголемување на кражбите на гориво на бензинските пумпи, вклучително и случаи кај граѓани кои претходно не биле криминалци.
Британскиот економист на PwC, Адам Дизи, предупредува дека ова е само првиот бран на енергетскиот шок, додека вистинските ефекти допрва треба да се очекуваат преку зголемувањето на цените на производите како што се пластика, ѓубрива и метали.
Проблеми во синџирите на снабдување
Кризата веќе влијае на достапноста на клучни суровини. Велика Британија беше принудена да рестартира фабрика за биоетанол за да обезбеди снабдување со CO₂, клучен за здравствениот сектор и прехранбената индустрија.
Зголемувањето на цените на бензинот, исто така, ги зголемува цените на електричната енергија.
Британскиот министер за енергетика, Ед Милибанд, најави нови мерки, вклучувајќи проширување на сончевите системи во училиштата и развој на обновливи извори на јавно земјиште, за намалување на сметките и зголемување на енергетската независност.
Европа се соочува со нов енергетски шок во време кога сè уште не се опоравила целосно од претходниот. Клучниот проблем останува ист – зависноста од увоз на енергија.
Доколку конфликтот во Иран продолжи, сегашниот пакет мерки би можел да биде само почеток на многу подлабока економска криза.