Иако милиони туристи доаѓаат во Црна Гора секоја година на одмор, повеќе од половина од нејзините жители не можат да си дозволат ниту седум дена одмор далеку од дома. Според достапните европски податоци, Црна Гора и Романија се издвојуваат како земји каде што најтешко е граѓаните да си дозволат годишен одмор, што е особено очигледно во случајот на Црна Гора, чија економија во голема мера зависи од туризмот.
Според податоците на Евростат, 27,5 проценти од населението на Европската Унија на возраст од 16 години и повеќе во 2025 година не можеле да си дозволат еднонеделен годишен одмор далеку од дома. Најтешка ситуација меѓу членките на ЕУ е во Романија, каде што тој удел изнесува 61,4 проценти. Следува Грција со 46,6 проценти, додека Бугарија и Унгарија имаат по 39,1 процент од населението.
На другиот крај од европската скала е Луксембург, каде што 10,6 проценти од населението не можат да си дозволат седумдневен одмор, по што следуваат Шведска со 12,4 и Холандија со 12,8 проценти.
Црна Гора близу врвот и во регионот
Во достапните европски споредби на овој индикатор, Црна Гора се појавува со удел од околу 58 проценти, зад Романија и пред повеќето земји во регионот.
Во Албанија, околу 53 проценти од населението не може да си дозволи седум дена годишен одмор, во Турција 51 процент, во Северна Македонија 48 проценти, во Грција околу 47 проценти, додека во Србија тој удел е околу 36 проценти.
Повеќе од половина од населението исто така не можело да си дозволи годишен одмор во Црна Гора (58%), Албанија (53%) и Турција (51%). Северна Македонија (48%) и Грција (47%) исто така биле блиску до тоа ниво.
Овој удел е над еден од тројца граѓани и во Бугарија (39%), Унгарија (39%), Србија (36%) и Италија (36%).
Уделот на оние кои не можат да си дозволат одмор бил под просекот на ЕУ во Португалија (33%), Хрватска (33%), Шпанија (32%), Литванија (31%), Словачка (29%), Латвија (29%), Кипар (28%) и Малта (28%).
Сепак, во оваа споредба треба да се има предвид дека податоците не се однесуваат на истата референтна година за сите земји. Евростат веќе ги објави резултатите за 2025 година за членките на Европската Унија, додека нема податоци за таа година во тековната јавна база на податоци за поединечни земји кандидати.
Токму ова може да се види во примерот на Црна Гора. Бројката од околу 58 проценти одговара на црногорските податоци од 2023 година, кога 58,2 проценти од населението не можело да си дозволи една недела одмор далеку од дома. Најновите статистики покажуваат дека овој удел во меѓувреме се намалил.
Најновите податоци за Црна Гора се 51,8 проценти
Според прелиминарните резултати од Анкетата за приходи и услови за живот – EU-SILC, објавена од MONSTAT на крајот на јули, 51,8 проценти од населението на Црна Гора во 2025 година живеело во домаќинства кои не можеле да си дозволат еднонеделен годишен одмор далеку од дома.
Доколку тие најнови црногорски податоци се споредат директно со резултатите на Евростат за членките на ЕУ во 2025 година, само Романија би имала поголем удел со 61,4 проценти, додека Црна Гора би била над Грција со 46,6 проценти. Тоа не е формално рангирање на Црна Гора од страна на Евростат, бидејќи домашните податоци за 2025 година сè уште не ја поминале конечната валидација на Евростат.
MONSTAT наведува дека податоците за 2024 и 2025 година се прелиминарни и дека конечните податоци ќе бидат објавени по валидацијата од страна на Евростат. Кога станува збор за материјална депривација, податоците се однесуваат на моментот на анкетата, односно на 2025 година.
Сè помалку граѓани се без можност за одмор
Иако повеќе од половина од населението сè уште е во ситуација каде што не може да си дозволи седумдневен одмор, домашната статистика покажува подобрување во однос на последните години.
Во 2023 година, 58,2 проценти од населението не можело да си дозволи таков одмор, во 2024 година, 55,7 проценти, додека во 2025 година, уделот е намален на 51,8 проценти. За две години е забележан пад од 6,4 процентни поени.
Сепак, најновата бројка значи дека повеќе од секој друг жител на Црна Гора сè уште живее во домаќинство кое нема доволно финансиски средства да си дозволи една недела годишен одмор далеку од дома.
Финансиската ранливост на домаќинствата е видлива и преку други индикатори. Неочекувани финансиски трошоци не можат да си дозволат 51,6 проценти од населението, додека 13,2 проценти живеат во домаќинства кои не можат соодветно да го загреат својот стан или куќа.
Оброк со месо, пилешко, риба или вегетаријански еквивалент секој втор ден не можат да си дозволат 12,7 проценти од населението, додека 16,5 проценти живеат во домаќинства кои имаат заостанати долгови со станбениот кредит, киријата, сметките за комунални услуги или потрошувачките кредити.
Туристичка земја каде што одморите се недостапни за многумина
Овие податоци се особено впечатливи кога се гледаат во контекст на важноста на туризмот за Црна Гора.
Според податоците на МОНСТАТ, во 2025 година, во Црна Гора се реализирани 2,73 милиони туристички пристигнувања и 15,37 милиони ноќевања. Странските туристи учествувале со 95,8 проценти од вкупниот број ноќевања.
Ова создава еден вид парадокс, додека Црна Гора е дестинација каде што милиони туристички пристигнувања доаѓаат секоја година токму за одмор, повеќе од половина од нејзиното население нема финансиска можност да си дозволи седум дена одмор далеку од дома.
Според домашните податоци, ситуацијата постепено се подобрува, но Црна Гора, дури и со најновите 51,8 проценти, останува далеку над просекот на Европската Унија од 27,5 проценти. Во споредба со членките на ЕУ во 2025 година, само Романија би имала поголем дел од населението кое не може да си дозволи седумдневен одмор.
