Извршниот директор на JPMorgan Chase, Џејми Дајмон, предупреди за потенцијално потценети ризици во глобалниот кредитен систем, особено во сегментот на приватно кредитирање во вредност од околу 1,8 трилиони долари. Според „Фајненшл тајмс“, сè послабите кредитни стандарди и растечкиот корпоративен долг би можеле да доведат до поголеми загуби отколку што инвеститорите во моментов очекуваат.
Приватно кредитирање под лупа
Пазарот на приватно кредитирање силно порасна во последната деценија, делумно како резултат на построгата регулатива на банкарскиот сектор, што ги истисна традиционалните банки од поризични сегменти на финансирање.
Сепак, токму овој раст сега го поставува прашањето за одржливост, особено во случај на влошување на кредитниот циклус.
Дајмон предупредува:
„Верувам дека кога ќе се случи кредитниот циклус – а ќе се случи – загубите на сите видови кредити ќе бидат повисоки од очекуваното.“
Ослабување на кредитните стандарди како клучен ризик
Еден од главните проблеми што ги истакнува Дајмон е постепеното слабеење на кредитните стандарди на целиот пазар. Ова вклучува:
пооптимистички проценки за идниот приход на заемопримачите
послаби заштитни клаузули во договорите
сè почеста употреба на модели на одложено враќање,
„Стандардите за кредитирање постепено ослабнаа во речиси сите пазарни сегменти.“
Овие промени го зголемуваат системскиот ризик и може дополнително да ги влошат последиците од можна кредитна криза.
Пазар без сериозен тест
Според Дајмон, дополнителен проблем е фактот што пазарот долго време не поминал низ сериозна кредитна рецесија.
Ова, како што истакнува тој, довело до потценување на ризикот од страна на некои инвеститори, кои немале можност да ја тестираат отпорноста на своите портфолија во услови на криза.
И покрај ова, американската економија продолжува да покажува релативна отпорност, со стабилна потрошувачка и приходи на домаќинствата, иако веќе се појавуваат првите знаци на забавување.
Геополитичките ризици дополнително ја зголемуваат неизвесноста
Заедно со финансиските ризици, Дајмон предупредува и за поширокиот контекст на глобалната нестабилност. Геополитичките тензии, вклучувајќи ги конфликтите меѓу САД, Израел и Иран, може да предизвикаат нови нарушувања на пазарите на нафта и стоки.
Ваквите шокови дополнително би ги оптовариле веќе ранливите сегменти на пазарот на капитал.
Поглед кон 2026 година: помеѓу ризиците и можностите
И покрај предупредувањата, Дајмон препознава и одредени позитивни фактори кои би можеле да го стимулираат растот во наредниот период:
дерегулација
монетарни мерки
инвестиции во вештачка интелигенција
Овие елементи би можеле делумно да ги ублажат негативните трендови и да ја поддржат економската активност.
Заостанувањето на Европа: структурни предизвици
Зборувајќи за европската економија, Дајмон ги повтори претходните критики, истакнувајќи ги долгорочните структурни слабости.
Според него, нецелосната економска интеграција доведе до постепено заостанување на Европа во однос на САД.
Уделот во европскиот БДП се намали од околу 90% на приближно 70% од американскиот, што укажува на долгорочно губење на конкурентноста.
Кредитниот циклус како пазарен тест
Предупредувањето на Дајмон доаѓа во време кога пазарите сè уште покажуваат релативна стабилност, но и сè поизразени пукнатини под површината.
Растот на приватното кредитирање, со истовремено слабеење на стандардите, создава средина во која следниот кредитен циклус би можел да има посилни последици од претходниот.
За инвеститорите и институциите, ова значи едно нешто – период на зголемена претпазливост, во кој квалитетот на проценката на ризикот ќе биде клучен за зачувување на капиталот.