
Според есенските економски прогнози на Европската комисија, објавени во вторник, инфлацијата во ЕУ ќе изнесува 3,3 проценти оваа година, а во 2027 година ќе се намали само малку, на 3,2 проценти. Ова е значително над пролетните очекувања, кога за следната година беше предвидена инфлација од 2,4 проценти.
Економскиот раст првенствено беше поттикнат од извозот. Европските компании имаа корист од силната глобална побарувачка за опрема за напојување, системи за ладење и технологии за производство на чипови за центри за податоци со вештачка интелигенција.
За еврозоната, Комисијата предвидува раст од 1,2 проценти оваа и следната година, што е подобрување во однос на пролетната прогноза од 0,9 проценти за 2026 година.
„Европската економија покажува поголема отпорност отколку што очекувавме. Но, не смееме да го земаме здраво за готово или да се задоволиме само со отпорноста“, изјави европскиот економски комесар Валдис Домбровскис во Брисел, пишува Euronews.
Цените на енергијата и храната повторно растат
Инфлацијата во еврозоната достигна четири проценти во октомври, што е највисоко ниво во последните три години, според прелиминарните податоци на Евростат. Европската комисија очекува дека инфлацијата во ЕУ ќе надмине четири проценти на почетокот на годината, додека треба да се намали на 2,3 проценти само во 2028 година.
Иако бензинот и дизелот треба постепено да поевтинат во текот на следната година, домаќинствата ќе го чувствуваат порастот на цените на бензинот и електричната енергија во наредните месеци. Причината е одложеното пренесување на повисоките цени на големо до крајните потрошувачи.
Дополнителен удар доаѓа од прехранбениот сектор. Инфлацијата на цените на храната се очекува да се зголеми од нешто повеќе од два проценти оваа година на околу три проценти во 2027 година. Екстремната топлина, сушата и поскапите ѓубрива веќе го погодија европското земјоделство.
„Повисоките цени на енергијата значат повисоки трошоци за домаќинствата и бизнисите“, предупреди Домбровскис, истакнувајќи дека најранливи се домаќинствата со пониски приходи, кои го трошат најголемиот дел од својот буџет за храна и енергија.
Сепак, има простор за оптимизам. Цените на нафтата и гасот паднаа за приближно 20 проценти од 29 октомври, кога Комисијата ги заклучи податоците за прогнозата. По американските среднорочни избори, стравувањата од нови напади врз Иран се намалија.
Доколку се одржат пониските цени на енергијата, инфлацијата следната година би можела да биде околу 0,25 процентни поени пониска од сегашните проценки.
Јавниот долг расте, владите се соочуваат со зголемен притисок
Додека европската економија покажува отпорност, јавните финансии стануваат сè поранливи.
Вкупниот буџетски дефицит на ЕУ треба да се зголеми од минатогодишните 3,1 на 3,6 проценти од БДП. Главните причини се зголемените средства за одбрана, поскапите задолжувања и владините мерки за помош на граѓаните и бизнисите погодени од високите цени на енергијата.
До 2028 година, трошоците за камати би можеле да достигнат 2,4 проценти од БДП, што е највисоко ниво за повеќе од една деценија, додека јавниот долг би требало да се зголеми од 82,6 на 85,6 проценти од БДП.
Меѓу четирите најголеми економии на Еврозоната, Шпанија е на чело, со очекуван раст на БДП од 2,6 проценти во 2026 година. По неа следуваат Германија со 1,3 проценти и Италија со еден процент, додека Франција заостанува далеку, со прогнозиран раст од само 0,4 проценти.
Во исто време, Франција се соочува со буџетски дефицит од 5,5 проценти од БДП, а стапката на невработеност би можела да достигне 9,8 проценти до 2028 година.
Домбровскис предупредува дека Европа достигна критична точка во фискалната политика и ги повикува владите одговорно да ги планираат буџетите и да ги почитуваат европските фискални правила.
Пазарот на трудот е стабилен, но платите ја губат трката со инфлацијата
И покрај економските предизвици, европскиот пазар на трудот засега останува стабилен. Се очекува да се создадат приближно 800.000 нови работни места оваа година, додека стапката на невработеност останува малку над шест проценти, блиску до историски ниските нивоа.
Сепак, невработеноста кај младите постепено се зголемува, а куповната моќ на вработените слабее.
Реалните плати, т.е. заработката прилагодена на инфлацијата, треба да пораснат само за 0,6 проценти оваа и следната година, по растот од 1,7 проценти во 2025 година. Во осум земји-членки на ЕУ, вклучувајќи ги Шпанија и Италија, вработените ќе забележат пад на реалните заработки оваа година.
Дополнителен притисок создава монетарната политика на Европската централна банка. ЕЦБ ги зголеми каматните стапки двапати оваа година, а финансиските пазари очекуваат понатамошни зголемувања. Поскапите кредити веќе ја ограничуваат побарувачката за задолжување и ја забавуваат изградбата на станови.
На тој начин, Европа избегна посилен економски шок, но закрепнувањето останува кревко. Извозот и вработеноста го одржуваат растот, додека инфлацијата, слабата куповна моќ и зголемените трошоци за финансирање го намалуваат просторот за посилен економски полет. Клучното прашање повеќе не е дали европската економија може да ја издржи кризата, туку дали може да ја претвори својата отпорност во одржлив раст.











