Гасовод меѓу Израел и Турција би можел да го диверзифицира снабдувањето со енергија во Европа

74

Зад сцената, се разговара за гасовод меѓу Турција и Израел како алтернатива на руските енергетски испораки за Европа, но секој договор ќе бара сложени маневри, соопштија владини и индустриски претставници, цитирани од Блумберг.

Идејата, за прв пат замислена пред години, е да се изгради подводен гасовод од Турција до најголемото израелско наоѓалиште за природен гас, Левијатан. Гасот ќе влезе во Турција и понатаму во нејзините јужни европски соседи, кои сакаат да се диверзифицираат од Русија.

Минатата недела турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган рече дека соработката во областа на природниот гас е „еден од најважните чекори што можеме да ги преземеме заедно за билатералните врски“, додавајќи дека е подготвен да испрати висока мисија во Израел за да ја оживее идејата за гасовод, кој се одржува со години, потсетува Ројтерс.

Турски функционер соопштил дека разговорите се во тек и дека „конкретни одлуки“ за предложената рута и ентитетите вклучени во проектот би можеле да следат во наредните месеци.

Сепак, претставниците на индустријата се повнимателни, тврдејќи дека ограничувањата на производството и геополитиката може да доведат до запирање на планот.

Наоѓалиштето Левјиатан веќе ги снабдува Израел, Јордан и Египет. Нејзините сопственици – Chevron (CVX.N) и израелските компании NewMed Energy и Ratio Oil (RATIp.TA) – планираат да го зголемат производството од 12 на 21 милијарди кубни метри годишно.

За споредба, минатата година Европската унија увезе 155 милијарди кубни метри руски гас, покривајќи речиси 40% од нејзината потрошувачка.

Израелскиот министер за енергетика Карин Елхарар во неделата рече дека допрва треба да се разговара за многу прашања, вклучително и финансиските.

„Треба да се утврди дали тоа е економски изводливо, што не е нешто очигледно“, рече таа.

Израел и Турција се обидуваат да остават зад себе една деценија дипломатски ќор-сокак, обично поради израелско-палестинските прашања. Енергетското партнерство би можело да биде клучно, особено бидејќи руската инвазија на Украина ја прави Европа порешителна да бара алтернативи за своите енергетски резерви.

„Неодамна дојде до приближување со Израел и сакаме неговиот гас да помине низ Турција на пат кон Европа“, изјави друг турски функционер. „Израел гледа позитивно на ова, водени се некои разговори и постои желба да се направи тоа“.

Турција годишно троши околу 50 милијарди кубни метри природен гас и го увезува речиси целиот, најмногу преку гасоводи од Русија, Иран и Азербејџан. Добро е позициониран како транспортен центар во регионот, каде енергетската политика може да се разгори.

„Турција е од голем интерес и за нејзината домашна потрошувачка и како канал за јужноевропските земји“, изјави висок израелски функционер, кој работи во гасниот сектор.

Проблемот, рече официјалниот претставник, е што веќе има две предложени правци за дополнителни набавки од Левијатан: преку постојните египетски постројки за течен природен гас или преку планираниот пловечки капацитет за течен природен гас.

„Ако Турција реагира брзо, тогаш може да се постигне трета алтернатива“, рече претставникот.

Според израелските власти, гасоводот ќе биде долг 500-550 километри и ќе чини до 1,5 милијарди евра, што го прави попристапен од гасоводот вреден 6 милијарди евра предложен од EastMed за поврзување на Израел со Кипар, Грција и Италија.

Сепак, секоја подморска линија ќе мора да ги премине водите на Кипар, кој Анкара не го признава, или Сирија, со која Анкара нема дипломатски односи и ги поддржува бунтовниците кои се борат против владата во Дамаск.

Ова може да ги комплицира изградбата и финансирањето ако Турција има директен удел во гасоводот, рече Гохан Јардим, турски консултант во гасната индустрија, кој работи на проценка на гасоводот веќе две децении.

Претходните две проценки се засноваа на проток од 8 до 10 милијарди кубни метри гас, а сè помалку може да биде неприменливо, рече Јардим.