Глобалните емисии на јаглерод диоксид (CO2) повторно ќе се зголемат во 2026 година, и покрај малото намалување на емисиите од фосилни горива. Според најновата проценка на меѓународниот истражувачки проект „Глобален буџет за јаглерод“, вкупните емисии ќе достигнат 43,3 милијарди тони, во споредба со 42,8 милијарди тони минатата година.
Податоците покажуваат колку е тешко да се запре растот на емисиите дури и со зголемената употреба на обновливи извори на енергија и електрични возила. Истражувачите предупредуваат дека за да се стави под контрола климатската криза, емисиите би морале да почнат нагло да опаѓаат, наместо да продолжат да растат.
Глобалниот буџет за јаглерод собира повеќе од 140 истражувачи од различни научни институции и секоја година објавува проценки за емисиите на CO2 и нивното акумулирање во атмосферата. Најновиот извештај е објавен во научното списание „Earth System Science Data“.
Се очекува емисиите од фосилни горива, вклучувајќи јаглен, нафта и природен гас, да се намалат за 0,4 проценти оваа година, на 38,2 милијарди тони. Сепак, истражувачите предупредуваат дека ова поместување не треба да се толкува како доказ дека енергетската транзиција е доволно забрзана.
Клучен придонес за намалувањето доаѓа од нафтата, чии емисии треба да се намалат за 1,9 проценти. Според истражувачите, важна причина за ова е војната во Иран и нејзините последици врз снабдувањето со енергија и цените.
„Информациите за намалувањето на емисиите на CO2 од фосилни горива се охрабрувачки, но делумно се поттикнати од геополитички шокови и не се одржливо климатско решение“, рече Пјер Фридлингштајн, раководител на студијата од Универзитетот во Ексетер.
Емисиите поврзани со природниот гас треба да се намалат за 0,3 проценти, додека емисиите од јаглен се очекува да се зголемат малку за 0,6 проценти.
Растот на употребата на обновливи извори на енергија и електрични возила сè повеќе ја компензира зголемената побарувачка за енергија, но тоа сè уште не е доволно за глобалните емисии да се движат кон одржливо намалување.
Фридлингштајн предупредува дека е потребно дополнително да се забрза енергетската транзиција, така што емисиите ќе достигнат врв, а потоа ќе почнат трајно да опаѓаат.
Проблемот е што намалувањето на емисиите во одредени сегменти продолжува да биде премногу бавно за да го компензира целокупниот раст на потрошувачката на енергија и економската активност. Дури и додека обновливите извори на енергија зафаќаат поголем дел од производството на електрична енергија, глобалната побарувачка за енергија продолжува да расте.
Разликата помеѓу вкупните емисии и емисиите од фосилните горива покажува дека намалувањето во еден сегмент не е доволно за да се намали целокупното климатско оптоварување. Вкупните емисии на CO2 треба да се зголемат од 42,8 на 43,3 милијарди тони, иако емисиите од фосилните горива се намалуваат.
Ова е важна порака за климатската политика: геополитичките нарушувања и повисоките цени на енергијата може привремено да ја намалат нивната потрошувачка, но тие не претставуваат трајно решение. Долгорочното намалување на емисиите бара промени во начинот на производство и потрошувачка на енергија, како и побрзо ширење на технологии со помал јаглероден отпечаток.
