Дали државните пензии во Европа се доволни за покривање на трошоците за живот? Според истражувањето на компанијата за плати и човечки ресурси Moorepay, за 20 од 39 анализирани европски земји, одговорот е „не“.
Важно е да се напомене дека пресметката на трошоците за живот не ја вклучува киријата, па затоа вистинската слика може да биде уште полоша, објавува Euronews.
Анализата, која ги спореди пензиите со трошоците за живот на крајот на октомври 2025 година, покажува огромни разлики низ целиот континент. Односот се движи од само 22 проценти во Грузија до дури 225 проценти во Луксембург.
Податоците за трошоците за живот, собрани од Numbeo, го претставуваат националниот просек за едно лице и не ја вклучуваат киријата, додека податоците за пензиите доаѓаат од анализата на Moorepay. На пример, во Луксембург, просечната државна пензија е 28.790 евра, додека трошоците за живот се проценуваат на 12.791 евра. Тоа ги остава пензионерите со вишок од речиси 16.000 евра.
Пензиите се повеќе од двојно повисоки од трошоците за живот во Италија (210%) и Финска (208%), а Шпанија (199%) и Данска (189%) се блиску до ова ниво.
Земји каде што пензиите ги покриваат трошоците
Во неколку други земји, пензиите значително ги надминуваат трошоците за живот, со коефициенти помеѓу 150 и 180 проценти. Оваа група ги вклучува Исланд (179%), Норвешка (178%), Германија (176%), Белгија (170%), Австрија (165%), Франција (160%), Холандија (159%) и Шведска (158%).
Исто така, постојат шест земји каде што државните пензии ги покриваат и основните трошоци на едно лице, но вишокот е многу помал. Тоа се Швајцарија (131%), Ирска (126%), Велика Британија (120%), Полска (112%), Чешка (108%) и Грција (103%).
Во дури 20 европски земји, државните пензии не се доволни за покривање на трошоците за живот. Во некои од нив, како што се Словенија (95%), Словачка (94%), Естонија (91%) и Португалија (90%), пензиите покриваат поголем дел од трошоците. Во оваа група спаѓаат и Црна Гора (89%), Литванија (85%), Хрватска (82%) и Унгарија (81%). Според истите извори, државните пензии во Србија покриваат 68% од трошоците.
Помалку од половина
Сепак, ситуацијата е многу полоша во други земји, каде што пензиите не покриваат ниту половина од трошоците.
На самото дно на скалата се Грузија (22%), Албанија (29%), Украина (29%) и Молдавија (42%).
Босна и Херцеговина (53%), Кипар (58%), Северна Македонија (61%), Турција (64%) и Латвија (65%) исто така имаат слаби резултати.
Јасна географска поделба
Податоците откриваат јасна географска поделба. Во Северна и Западна Европа, вклучувајќи ги и нордиските земји, пензиите генерално ги покриваат или ги надминуваат основните трошоци за живот.
Во Централна Европа, покриеноста е умерена, додека во Источна Европа и на Балканот, пензиите обично покриваат само дел од трошоците.
Ноел Вајтсајд, гостин професор на Универзитетот во Оксфорд, објаснува дека „некои земји од ЕУ се едноставно посиромашни од другите и од семејствата се очекува да им обезбедат финансиска поддршка на постарите роднини за да ги дополнат своите пензии“.
Постарите лица во Европа во голема мера се потпираат на пензиите како главен извор на приход. Според ОЕЦД, две третини (66%) од приходите на лицата над 65 години во Европа доаѓаат од јавни трансфери.
Во некои земји, приватните професионални пензии исто така играат значајна улога.
„Дизајнот на пензискиот систем на секоја земја е клучен двигател на нивоата на пензиите“, истакнува Дејвид Синклер, извршен директор на Меѓународниот центар за долговечност со седиште во Велика Британија.