Трговскиот суфицит на Кина надмина еден трилион долари во првите десет месеци од 2026 година, поставувајќи нов рекорд и дополнително заострувајќи ги трговските односи со Европската Унија и другите партнери. Додека кинеските производители сè повеќе ги освојуваат странските пазари, европските индустрии предупредуваат на притисокот од евтиниот увоз што ја загрозува нивната конкурентност.
Според податоците од Кинеската царинска управа, кумулативниот трговски суфицит до крајот на октомври достигна 1,04 трилиони долари. Ова веќе го надмина резултатот од 964,8 милијарди долари постигнат во истиот период минатата година, а новиот рекорд доаѓа откако кинескиот суфицит за целата 2025 година достигна 1,2 трилиони долари.
Суфицитот во трговијата со Европската Унија е особено изразен. Суфицитот на Кина со ЕУ во првите десет месеци изнесуваше рекордни 310 милијарди долари, повеќе од 292 милијарди долари регистрирани во текот на целата минатата година.
Кинескиот извоз во октомври порасна за 35,2 проценти на годишна основа, нешто побавно отколку во септември, кога растот беше 36,3 проценти. Сепак, резултатот остана силен и покажува колку кинеските производители се потпираат на странската побарувачка.
Високотехнолошките производи растат особено брзо. Нивниот извоз во октомври беше за 66,6 проценти повисок од претходната година, додека извозот на полупроводници порасна за дури 137 проценти.
Во првите десет месеци, извозот на интегрирани кола, мерено по вредност, се зголеми за 111 проценти. Сепак, количината на испорачани единици се зголеми за само 3,2 проценти, што укажува на важната улога на повисоките цени во растот на вкупната вредност на извозот. Автомобилскиот сектор, исто така, доживува силен импулс. Количината на извезени возила за десет месеци се зголеми за 50 проценти, на 9,74 милиони единици.
Европската индустрија под притисок од кинеската конкуренција
Рекордниот суфицит дополнително ја зголемува загриженоста на европските производители. Европската Унија веќе воведе царини за кинески електрични возила, како и квоти за увоз на хибридни автомобили. Во исто време, Брисел предупредува дека би можел да прибегне кон дополнителни мерки доколку кинескиот извоз продолжи да расте.
Притисокот не е ограничен само на Европа. Мерки за заштита на трговијата против кинескиот увоз сè повеќе воведуваат пазарите во развој, во обид да ги заштитат домашните индустрии од конкуренцијата од поевтини производи.
Трговскиот суфицит на Кина, исто така, ја одразува слабоста на домашната побарувачка. Бидејќи домашната потрошувачка е недоволна за апсорбирање на растечкото производство, кинеските компании се сè повеќе зависни од странските пазари за продажба на стоки и одржување на производствениот капацитет.
Увозот расте поради енергијата и вештачката интелигенција
Кинескиот увоз во октомври порасна за 41,6 проценти на годишна основа, во споредба со 31 процент во претходниот месец. Растот ги надмина очекувањата на аналитичарите, кои предвидоа зголемување од 33,9 проценти.
Увозот беше под влијание на повисоките цени на енергијата, како и пратките поврзани со вештачката интелигенција. Вредноста на увозот на сурова нафта во октомври достигна највисоко ниво од мај 2022 година, според Лин Сонг, главен економист на ING за Кина. Повисоките цени на нафтата истовремено ги зголемуваат трошоците на производителите. Индексот на цени на производителите во Кина достигна највисоко ниво за четири години во октомври.
И покрај силниот раст на увозот, месечниот трговски суфицит во октомври се намали на 105,3 милијарди долари, од 133,5 милијарди долари во септември. Сепак, ова не беше доволно за да се спречи кумулативниот суфицит да надмине еден трилион долари.
Колку ќе зависи кинескиот извоз од американскиот сектор за вештачка интелигенција?
Понатамошниот раст на кинескиот извоз би можел да зависи и од развојот на американскиот пазар на вештачка интелигенција. Економистите на Citi Bank предупредија дека забавувањето на американските инвестиции во инфраструктурата за вештачка интелигенција би можело негативно да влијае на кинескиот извоз.
Според нивната проценка, производите поврзани со вештачката интелигенција учествуваа со 28 проценти во вкупниот извоз на Кина во првите три квартали од 2026 година и придонесоа со 11,9 процентни поени во вкупниот раст на извозот.
Ова значи дека дел од извозниот моментум на Кина зависи од продолжувањето на големите инвестиции од страна на американските технолошки компании во центри за податоци и инфраструктура за вештачка интелигенција. Секое значително забавување на тие инвестиции би можело да се прелее врз кинеските производители на компоненти и технолошка опрема.
Во исто време, Кина бележи рекорден трговски суфицит, силен раст на технолошкиот извоз и растечки отпор од своите трговски партнери. За Европа, клучното прашање е како да се заштити домашната индустрија без да се загрози пристапот до производи и компоненти од кои зависат нејзините сопствени производители.