Што ако некој ви каже дека никогаш повеќе нема да мора да работите? Можеби се прашувате: „Но, како ќе купувам облека, храна или ќе ги плаќам сметките?“ Одговорот? „Милиони роботи ќе се грижат за сè наместо вас.“
Илон Маск на Инвестицискиот форум САД-Саудиска Арабија во Вашингтон предвиде дека опционалната работа ќе биде иднината до 2035 или 2045 година. Вештачката интелигенција не само што ќе ја направи работата непотребна, според могулот на Тесла, туку и ќе ги направи парите неважни.
Иднината на повремената работа ќе биде резултат на милиони роботи кои ќе можат да поттикнат бран на зголемена продуктивност, според Маск. Една од најголемите грижи за работната сила во 2025 година беше добивањето работа на пренатрупан пазар и масовни отпуштања. Економските неизвесности ги наведоа работниците да усвојат низа тактики за преживување, од тивко отпуштање до постојано преместување од работа на работа.
Но, што ако живееме во свет каде што стравот од отпуштање и чувството дека се заглавени во работа што ја мразите се минато?
„Моето предвидување е дека работата ќе биде опционална. Ќе биде како играње спорт или видео игра или нешто слично“, рече Маск. „Ако сакате да работите, можете. Ќе функционира исто како изборот да купувате зеленчук во супермаркет или да одгледувате зеленчук во вашиот двор. Многу е потешко да одгледувате зеленчук во вашиот двор, а некои луѓе сè уште го прават тоа затоа што сакаат да одгледуваат зеленчук.“
За многу други, идејата за автоматизирана иднина е помалку светла, а во интервју за Financije.hr, економскиот аналитичар Дамир Новотни рече дека е неоспорно дека Илон Маск е еден од најважните технолошки визионери на почетокот на 21 век, но мора да бидеме внимателни кога станува збор за визионери и футуристи, бидејќи историјата покажала дека тие многу често грешеле.
„Во моментов сме сведоци на ширењето на четвртата индустриска револуција, попозната како Индустрија 4.0, која во суштина претставува комбинација од дигитални и физички системи во процесите на производство на стоки. Сведоци сме и на ширењето на таканаречените дисруптивни технологии, како што се cloud computing, мобилен интернет, напредна роботика, вештачка интелигенција, 3D печатење, нови генетски технологии“, рече Новотни.
„Постои широко распространето очекување дека новите револуционерни технологии ќе резултираат со револуционерни промени во функцијата на производство на стоки и услуги, во кои човечкиот труд, заедно со капиталот, природните ресурси и технологиите, е една од варијаблите. Сепак, очекувањата се претерани и можеме да очекуваме дефлација на овој меур, како што се случи во раните 2000-ти со прекумерните очекувања од интернет технологиите. Возбудата за dot.com наскоро дефлираше, а она што останува се оние компании како Amazon кои ги вклучија интернет технологиите во своите бизнис модели и физички системи (логистика во случајот на Amazon)“, додава економскиот аналитичар.
Во автоматизираната, волонтерска иднина на Маск, парите нема да бидат проблем, рече тој. Маск се восхитува на серијата научно-фантастични романи „Култура“ од М. Бенкс, во кои самопрогласениот социјалистички автор замислува свет по недостигот исполнет со суперинтелигентни суштества со вештачка интелигенција и без традиционални работни места.
„Парите не постојат во тие книги. Тоа е малку интересно“, рече Маск. „И претпоставувам дека ако истражувате доволно долго – под претпоставка дека има континуиран напредок во вештачката интелигенција и роботиката, што изгледа веројатно – парите ќе престанат да бидат релевантни.“
Новотни делумно се согласи со изјавата на Маск, велејќи дека роботите и вештачката интелигенција сигурно ќе го заменат човечкиот труд во многу области, особено во повторувачките операции.
„Сепак, во 21 век, традиционалната функција на производството е надополнета со нови варијабли, како што се човечкиот капитал, социјалниот капитал и креативниот капитал. Креативниот капитал е особено значаен, односно капиталот на човечкиот ум, кој е многу пати поголем од капацитетот на вештачката интелигенција. Овој век можеме да го наречеме век на креативната економија, која се базира на моќта на човечкиот ум, а не на замена на едноставната човечка работа со роботи и вештачка интелигенција“, рече Новотни.
Тој додаде дека во оваа четврта индустриска револуција, како и во претходните три во кои машините, автоматите и компјутерите, по правило, ги заменуваа луѓето во тешки, макотрпни и повторувачки работни операции, дел од човечката работа ќе биде заменет.
„Сепак, сите претходни технолошки промени во изминатите два века го зголемија нивото на продуктивност и ја зголемија побарувачката за разни услуги кои, по правило, ги обезбедуваат луѓе со специфични таленти, знаења и вештини. И покрај силната автоматизација, невработеноста не стана проблем. Напротив, денес сме сведоци на најниската стапка на невработеност на работоспособното население на развиените земји во историјата. Овој тренд ќе продолжи да се шири во земјите во брзо развој (Кина, Индија, азиски земји), како и во земјите што се развиваат побавно (Африка, Јужна Америка). Во оваа смисла, може да се каже дека Маск многу веројатно греши во ова прашање“, заклучува Новотни.
