Богатството на светските милијардери порасна три пати побрзо минатата година отколку во претходните години и достигна рекордно високо ниво, предупредува Оксфам во својот последен извештај за нееднаквоста. Извештај објавен пред почетокот на Светскиот економски форум во Давос вели дека вкупното богатство на глобалните милијардери ќе се искачи на 18,3 трилиони долари во 2025 година, продолжувајќи го силниот раст што трае од 2020 година.
Драматична нееднаквост во светот
Овој раст се случува во време кога секое четврто лице во светот се бори да обезбеди редовни оброци, а речиси половина од светското население живее во сиромаштија. Оксфам пресмета дека 2,5 трилиони долари додадени на богатството на милијардерите минатата година се приближно еднакви на богатството што го поседуваат најсиромашните 4,1 милијарди луѓе. Бројот на милијардери во светот за прв пат надмина 3000, а Елон Маск стана првата личност чија нето вредност надмина 500 милијарди долари.
Концентрација на политичка моќ
Оксфам предупредува дека бумот на богатството е придружен со драматична концентрација на политичкото влијание на ултрабогатите. Според студија објавена во недела, 74 од 2.027 милијардери во светот имале извршни или законодавни позиции во владата во текот на 2023 година, што им дава 3,6 проценти шанса да држат политичка функција. За споредба, просечниот граѓанин на светот имал само 0,0009 проценти шанса да го стори истото.
„Овогодинешниот извештај навистина фрла светлина врз врската помеѓу политичката и економската нееднаквост“, рече Ребека Ридел, виш менаџер за политика за економска правда во Оксфам Америка. „Фактот дека милијардерите имаат 4.000 пати поголема веројатност да држат функција отколку вие или мене, нагласува колку прекумерна моќ поседуваат.“
Причини за зголемување на богатството
Организацијата дел од најновиот пораст на богатството го припишува на политиките на американскиот претседател Доналд Трамп, чија втора администрација ги намали даноците, ги заштити мултинационалните корпорации од меѓународен притисок и го олесни надзорот на монополот. Дополнителните добивки за ултрабогатите, исто така, донесоа силен раст на вредноста на компаниите поврзани со вештачката интелигенција.
Влијание врз медиумите и демократијата
Оксфам, исто така, го истакнува растечкото влијание на милијардерите врз традиционалните и дигиталните медиуми, наведувајќи дека ултрабогатите денес контролираат повеќе од половина од најголемите медиумски компании во светот. Тие предупредуваат дека оваа концентрација на капитал и политичка моќ ги продлабочува поделбите и ја загрозува демократската стабилност.
„Зголемениот јаз меѓу богатите и останатите истовремено создава политички дефицит кој е многу опасен и неодржлив“, рече извршниот директор на Оксфам, Амитаб Бехар, предупредувајќи дека владите честопати „донесуваат погрешни одлуки за да ја задоволат елитата“, што, рече тој, може да се види во намалувањето на помошта и граѓанските слободи.
Предлози за решавање на проблемот
Затоа Оксфам ги повикува владите да усвојат национални планови за намалување на нееднаквоста, да воведат повисоки даноци за екстремно богатство и да постават посилни бариери меѓу парите и политиката, вклучително и ограничувања за лобирање и финансирање на кампањи. Покрај тоа, тие предлагаат зајакнување на работничките права, зголемување на платите, кршење на монополите и инвестирање во универзални јавни услуги и социјално осигурување.
„Потиснувањето на нееднаквоста, ограничувањето на моќта на најбогатите и промовирањето на моќта на обичните луѓе се клучни начини не само за намалување на нееднаквоста, туку и за зајакнување на демократијата“, заклучи Ридел.