Пазарите можеби ги потценуваат долгорочните последици од конфликтот во Иран

Можеби пазарите во моментов потценуваат колку долгорочната војна со Иран може да биде штетна за глобалната економија, бидејќи прекините во снабдувањето би можеле да ги обликуваат глобалните цени и трговијата долго по завршувањето на конфликтот.

Според аналитичарите, негативните ефекти би можеле да траат подолго отколку што инвеститорите во моментов очекуваат.

„Најлошото сценарио би било економски пад во комбинација со зголемување на каматните стапки за ограничување на инфлацијата. Таквата комбинација би можела да предизвика пукање на меурчињата на средствата и потенцијално да доведе до нова должничка криза слична на онаа во 2008 година“, изјави за Euronews Фредерик Шнајдер од тинк-тенкот Блискоисточен совет за глобални прашања.

Поголемиот дел од ризиците се концентрирани во Ормутскиот теснец, бидејќи околу една петтина од глобалното снабдување со нафта поминува низ тој премин, како и значителна количина на течен природен гас, кој понатаму се транспортира во Азија и Европа.

Повисоките трошоци за гориво потоа се прелеваат во целата економија, бидејќи многу индустрии се во голема мера зависни од енергијата и транспортот.

„Најголемото влијание доаѓа од јаглеводородите, не само од нафтата, туку и од природниот гас“, истакнува Шнајдер.

Тој додава дека некои последици би можеле да се почувствуваат и во помалку видливите сектори, како што е хелиумот, кој се произведува како нуспроизвод од екстракцијата на природен гас.

Катар учествува со околу една третина од глобалното производство на хелиум, а овој гас е клучен во производството на полупроводници и опрема за медицинско снимање.

Со други зборови, прекините во производството и транспортот на енергија можат да влијаат на технологијата и здравјето далеку надвор од границите на Блискиот Исток.

Други индустриски материјали исто така би можеле да се најдат под притисок од побарувачката. На пример, сулфурот, друг нуспроизвод од експлоатацијата на јаглеводороди, се користи во рафинирањето на бакар и други индустриски процеси.

Последиците би можеле да ги почувствува и земјоделството, ако иранскиот конфликт го наруши производството и трговијата со вештачки ѓубрива. Според Шнајдер, времето на избувнување на конфликтот може да биде особено проблематично бидејќи сезоната на сеење штотуку започнува во многу делови од светот.

Дополнителен проблем е оштетената енергетска инфраструктура, чија поправка би можела да трае најмалку неколку месеци.

Самиот регион на Заливот би можел да ги почувствува последиците во области како што се идните инвестиции и туризмот, додека високообразованите и квалификувани професионалци од други делови од светот би можеле да станат повнимателни кога станува збор за прифаќање работни места во тој регион.

Централните банки сега повторно би можеле да се соочат со тешката задача да се борат против инфлацијата, откако се обидоа да ја стават под контрола во претходните две години.

Ова би можело да доведе до нов пораст на каматните стапки.

„Продолжениот конфликт во комбинација со повисоките цени на енергијата би можел да создаде услови за стагфлација, т.е. раст на цените со слаб економски раст, со што е многу тешко да се бориме со класични економски мерки“, вели Шнајдер.