Цените на пластиката и полимерите скокнаа на највисоко ниво во последните четири години, поради застојот во Ормутскиот теснец.
Петрохемиските производи во вредност од 20 до 25 милијарди долари годишно минуваат низ Ормутскиот теснец, проценува холандската Рабобанк, што води до заклучок дека долгорочните нарушувања би можеле да ги принудат производителите да ги префрлат повисоките трошоци на крајните потрошувачи.
Сите компании што ги увезуваат од Блискиот Исток, што е речиси целиот свет, изгубија главен снабдувач и сега се натпреваруваат за супстанци за суровини по значително повисоки цени, предупредува аналитичарот на OPIS, Џоел Моралес.
Предводен од Саудиска Арабија, Блискиот Исток учествуваше со повеќе од 40 проценти од глобалниот извоз на полиетилен во 2025 година, снабдувајќи ги речиси сите региони во светот, со исклучок на Северна Америка.
Растот на цените и нарушувањата во снабдувањето
Цените на клучните пластични материјали, како што се полиетиленот (PE) и полипропиленот (PP), нагло се зголемија од почетокот на конфликтот, по зголемувањето на трошоците за сурова нафта и други суровини.
Глобалната логистика стана неизвесна, вели извршниот директор на американскиот инвестициски фонд „Дау“, Џим Фитерлинг, проценувајќи дека половина од светската понуда на полиетилен е под влијание на настаните на Блискиот Исток.
Аналитичарите предупредуваат дека евентуалното целосно затворање на Ормутскиот теснец би можело да ги наруши испораките на околу 1,2 милиони барели специјален нафтен дериват и дополнително да ја ограничи достапноста на важна суровина за петрохемиската индустрија.
Максим Сонин од Универзитетот Стенфорд истакнува дека ненадејниот пораст на цените одразува повисока „премија за ризик“, а Азија е првата што е погодена поради нејзината силна зависност од нафтените деривати како основна суровина за производство на пластика.
Во Азија, Јапонија, Јужна Кореја и Индија се најизложени.
Предноста на Северна Америка
Производителите на пластика во Азија и Европа се борат со повисоки трошоци за суровини и пониски профити бидејќи во голема мера се потпираат на увоз од Блискиот Исток.
Во Европа, дополнителен проблем е јазот помеѓу растечките цени на нафтата и постојните договорни цени, што го отежнува пренесувањето на трошоците на клиентите.
Северна Америка, од друга страна, ужива релативна предност благодарение на достапноста на суровини.
Цените на PE и PP значително се зголемија од почетокот на конфликтот, вели финансискиот директор на американскиот производител на петрохемикалии LyondellBasell, Агустин Изквиердо, но нарачките за април се уште се најдобри во последните седум месеци.
Според Министерството за енергетика, пластиката во САД главно се произведува од природен гас и сродни суровини.
Во другите делови од светот, производителите главно се потпираат на нафтени деривати.
Повеќе од половина од американскиот полиетилен се извезува, па затоа производителите остваруваат заработка над просекот.
Потрошувачите го носат товарот
Зголемените трошоци веќе се пренесуваат на крајните потрошувачи.
American Celanese ги зголеми цените, а Dow најавува уште повисоки цени на полиетиленот.
Европските компании, како што се BASF и Wacker Chemie, исто така го следат трендот на зголемување на цените, а германскиот Lanxess отиде чекор понатаму, зголемувајќи ги цените на специјалните адитиви и пластификаторите до 50 проценти, осврнувајќи се на континуираното зголемување на трошоците.
Притисокот се чувствува и надвор од индустријата за пластика, па така индискиот производител на флаширана вода „Бислери“ ги зголеми цените за 11 проценти, додека „Еколаб“ воведува дополнителни енергетски такси од десет до 14 проценти.
Аналитичарите предупредуваат дека зголемувањето на влезните трошоци би можело да ја ослабне побарувачката за секундарни производи и дополнително да ги зголеми инфлациските притисоци на глобално ниво.
На долг рок, пазарот на пластика би можел да се консолидира, вели Сонин, со зајакнување на големите производители со пониски трошоци за производство.