Европската централна банка (ЕЦБ) се соочува со една од најтешките одлуки во последните години. По наглиот пораст на цените на енергијата предизвикан од војната меѓу САД и Иран, има сè повеќе знаци дека ЕЦБ би можела да ги зголеми каматните стапки уште оваа недела. Сепак, многу економисти предупредуваат дека таков потег би можел да биде сериозна грешка бидејќи европската економија веќе покажува знаци на забавување, а инфлаторниот шок можеби нема да трае доволно долго за да оправда понатамошно затегнување на монетарната политика.
Главниот аргумент на поддржувачите на зголемувањето на каматните стапки е зачувување на кредибилитетот на ЕЦБ во борбата против инфлацијата. Инфлацијата во Еврозоната достигна 3,2 проценти, што е далеку над целта од два проценти, додека таканаречената базна инфлација, која ги исклучува енергијата и храната, исто така расте. Претставниците на ЕЦБ стравуваат дека зголемувањето на цените на енергијата би можело да се прелее во пошироки делови од економијата, преку повисоки цени на услугите, стоките и барања за зголемување на платите. Затоа некои членови на Советот на ЕЦБ сметаат дека е потребно да се реагира пред инфлациските очекувања да бидат дополнително критикувани, објавува Блумберг.
Сепак, противниците на зголемувањето на каматните стапки предупредуваат дека сегашната ситуација не е иста како во 2022 година по почетокот на војната во Украина. Тие истакнуваат дека засега нема јасни докази дека повисоките цени на енергијата се претвориле во постојан инфлаторен проблем. Растот на платите останува релативно умерен, а некои економисти веруваат дека зголемувањето на базната инфлација може да биде резултат на други фактори, а не само на енергетскиот шок. Затоа, тие проценуваат дека ЕЦБ би можела да почека уште неколку месеци и да собере повеќе податоци пред да донесе толку важна одлука.
Историските грешки на ЕЦБ од 2008 и 2011 година особено често се споменуваат. Во тоа време, централната банка ги зголеми каматните стапки поради зголемувањето на цените на нафтата и суровините, само за да биде принудена да го промени курсот кога избувна финансиската и должничката криза. Многу економисти предупредуваат дека слично сценарио може да се повтори ако ЕЦБ реагира премногу агресивно сега, додека европската економија веќе покажува знаци на слабост. Економската активност опаѓа, особено во Франција, додека најновите податоци покажаа дека економијата на еврозоната всушност забележа мал пад на почетокот на годината.
Дополнителна дилема создава фактот што ЕЦБ во моментов зазема значително поцврст став од другите големи централни банки. Додека ЕЦБ размислува за зголемување на каматните стапки, Федералните резерви на САД во голема мера чекаат да видат какви долгорочни последици ќе има конфликтот на Блискиот Исток. Сепак, некои европски претставници веруваат дека искуството од периодот 2021-2022 година покажува колку може да биде опасно да се чека предолго, бидејќи тогаш инфлацијата излезе од контрола пред ЕЦБ да почне да дејствува.
Фото: Pixabay