Границата за пензионирање се зголемува низ цела Европа, а за некои од денешните помлади работници, работниот век би можел да трае до 70-годишна возраст, па дури и подолго. Организацијата за економска соработка и развој (ОЕЦД) проценува дека просечната возраст за пензионирање дополнително ќе се зголемува во иднина со зголемувањето на очекуваниот животен век, додека голем број земји веќе имаат донесено законски постепено зголемување.
Данска се издвојува најмногу. Таму веќе е одлучено дека законската граница за пензионирање ќе се зголеми на 70 години до 2040 година, додека ОЕЦД проектира уште поголема граница за генерациите кои штотуку влегле на пазарот на трудот доколку продолжи сегашниот начин на поврзување на возраста за пензионирање со очекуваниот животен век.
Според последното издание на извештајот на ОЕЦД „Пензиите на прв поглед“, просечната нормална возраст за пензионирање за лицата кои се пензионирале во 2024 година е околу 64,7 години за мажи и 63,9 години за жени.
За оние кои штотуку влегле на пазарот на трудот, ОЕЦД очекува значително подолг работен век. Просечната идна возраст за пензионирање се проценува на 66,4 години за мажи и 65,9 години за жени.
Данска оди најдалеку
Данска е на врвот на европската ранг-листа. Сегашната возраст за пензионирање е 67 години, а парламентот веќе одобри зголемување на 70 од 2040 година.
ОЕЦД предвидува дека ако продолжи сегашната формула со очекуваниот животен век, идната возраст за пензионирање во Данска би можела да се искачи до 74 години.
Сепак, важно е да се нагласи дека 74 години не е веќе законски утврдена граница за одредена година, туку проекција што зависи од тоа дали Данска ќе продолжи да ја поврзува возраста за пензионирање со зголемувањето на очекуваниот животен век. Земјата веќе дискутира за можното олабавување на таа формула по 2040 година.
Високи идни ограничувања се очекуваат и во други европски земји. Естонија би можела да достигне 71 година, додека ОЕЦД проектира нормална возраст за пензионирање од околу 70 години за Италија, Холандија и Шведска.
Според сегашните правила, Финска би можела да достигне околу 68 години, а Словачка околу 69 години, додека во голем број други земји идната нормална возраст за пензионирање се приближува кон 67 години.
Сè повеќе земји веќе воведуваат реформи
Промените повеќе не се само проекции. Во неколку европски земји, веќе се усвоени реформи, кои постепено ја зголемуваат старосната граница или го поврзуваат нејзиното идно движење со очекуваниот животен век.
Белгија ќе достигне возраст за пензионирање од 67 години, додека Обединетото Кралство предвиде понатамошно зголемување на 68 години.
Чешка Република, исто така, усвои постепено зголемување на законската возраст на 67 години. Словенија го реформираше пензискиот систем и ја зголеми законската возраст, но меѓународните споредби треба да ја земат предвид и можноста за целосно пензионирање со доволен број години стаж.
Главната причина за ваквите реформи е демографијата. Европејците живеат подолго, додека во исто време во многу земји уделот на работното население што ги финансира пензиските системи се намалува.
Затоа, земјите се обидуваат да постигнат рамнотежа помеѓу подолгиот животен век, бројот на години поминати во пензија и финансиската одржливост на системот.
Мажите и жените се приближуваат до истата граница
Разликите во возраста помеѓу мажите и жените постепено се намалуваат.
Во повеќето европски земји, мажите и жените веќе имаат ист законски рок за пензионирање, додека разликите се одржуваат само во некои земји.
А некои земји каде што оваа разлика сè уште постои веќе го утврдија нејзиното постепено укинување, па затоа бројот на системи во кои жените можат да се пензионираат порано од мажите дополнително ќе се намали.