Податоците за третиот квартал од 2025 година откриваат колку „моќ“ имаат централните банки во управувањето со економиите – преку квантитативно олеснување, интервенции во девизи и акумулација на резерви, пренесува Инвестотор.ме.
Клучни наоди
Еврозоната е прва во светот со повеќе од 7,1 трилион долари средства, малку пред Кина и Соединетите Американски Држави.
Големината на билансот на состојба на централната банка покажува колку активно државата интервенира во економијата – преку програми за квантитативно олеснување, валутни режими или акумулација на резерви.
Пазарите во развој како Индија, Бразил и Саудиска Арабија добиваат на значење – секоја од нив поседува повеќе од 500 милијарди долари средства.
Глобалните централни банки имаат клучна улога во зачувувањето на финансиската стабилност и водењето на монетарната политика. Нивните биланси на состојба, полни со државни обврзници, девизни резерви и други финансиски инструменти, нудат јасен увид во нивните стратешки приоритети и капацитет за одговор на кризи.
Според најновите податоци од Банката за меѓународни порамнувања (BIS), рангирањето на најголемите централни банки според вкупната актива во третиот квартал од 2025 година ја одразува не само големината на економиите, туку и разликите во монетарните стратегии, обемот на квантитативното олеснување и фреквенцијата на девизните интервенции.
| Ранг | Централна банка | Вкупен имот во милијарди долари |
|---|---|---|
| 1 | 🇪🇺 Еврозона | 7.13 |
| 2 | 🇨🇳 Kина | 6.621 |
| 3 | 🇺🇸 САД | 6.587 |
| 4 | 🇯🇵 Јапонија | 4.517 |
| 5 | 🇨🇭 Швајцарија | 1.108 |
| 6 | 🇬🇧Обединето Кралство | 1.001 |
| 7 | 🇮🇳 Индија | 911 |
| 8 | 🇧🇷 Бразил | 898 |
| 9 | 🇸🇬 Сингапур | 610 |
| 10 | 🇭🇰 Хонг Конг | 534 |
На врвот на листата е Еврозоната, односно Европската централна банка (ЕЦБ), со средства од 7,13 трилиони долари, веднаш пред Кина и САД. Овие три институции заедно држат повеќе од половина од вкупните средства на сите централни банки во светот.
Швајцарија особено се издвојува, која и покрај малото население има средства од над 1,1 милијарда долари – резултат на интензивните интервенции во девизниот курс и акумулацијата на резерви.
Што всушност претставуваат средствата на централната банка?
Средствата на централните банки вклучуваат злато, девизни резерви, државни обврзници, како и пласмани во финансискиот систем. Овие ресурси претставуваат основа за спроведување на монетарната политика; управување со каматните стапки, контрола на инфлацијата и стабилизација на девизниот курс.
Во современи услови, централните банки сè повеќе дејствуваат не само како „кредитори во последен момент“, туку и како активни стабилизатори на финансиските пазари, преку купување средства и програми за ликвидност.
Подемот на пазарите во развој
Иако развиените економии сè уште доминираат, пазарите во развој брзо ја зајакнуваат својата позиција.
Индија: 911 милијарди американски долари
Бразил: 898 милијарди американски долари
Саудиска Арабија: 515 милијарди американски долари
Во Саудиска Арабија, високите средства на централната банка одразуваат енергетски вишок, управување со суверено богатство и одржување на фиксна валута.
Оваа финансиска сила директно влијае на односите на глобалната моќ – големите резерви го зајакнуваат кредибилитетот на националните валути во меѓународната трговија и финансиите.
Јасен знак
Вкупните средства на централната банка не се мерка за БДП или продуктивност, но јасно покажуваат колку простор за маневрирање има земјата во кризни ситуации.
Земјите со поголеми биланси на состојба имаат помоќни алатки за амортизација на финансиските шокови и управување со девизниот курс. Во период на затегнување на монетарната политика и нестабилни глобални капитални текови, овие податоци даваат вреден увид во тоа кој е најдобро подготвен за следниот бран на нестабилност.