Народната банка на Полска (НБП) значително ги зголеми своите златни резерви на околу 550 тони, чија вредност се проценува на повеќе од 63 милијарди евра. Претседателот на НБП, Адам Глапински, со години нагласува дека златото има посебно место во структурата на девизните резерви на земјата.
Тоа е средство без кредитен ризик, независно од монетарните политики на другите земји и поотпорно на финансиски шокови. Високото ниво на златни резерви, велат од НБП, придонесува и за макроекономската стабилност на Полска.
Амбициозна цел: 700 тони злато
Амбициите на централната банка одат подалеку. Крајната цел е 700 тони злато, додека вкупната вредност на златните резерви треба да достигне околу 400 милијарди злоти (околу 94 милијарди евра).
Во 2024 година, златото сочинуваше 16,86% од девизните резерви на Полска, а на крајот на декември 2025 година, тој удел би скокнал на 28,22% – една од најбрзите промени во структурата на резервите меѓу светските централни банки.
Најголемите купувања беа извршени во последните месеци од 2025 година, во период на зголемена нестабилност на пазарот и растечки геополитички тензии.
Глобален тренд на складирање злато
Според анализите на Светскиот совет за злато, 2025 година потврди силен глобален тренд на зголемување на златните резерви кај централните банки. Речиси сите земји – со ретки исклучоци – го третираат златото како стратешка заштита од валутни и финансиски кризи.
Истражувањата покажуваат дека 95% од централните банки очекуваат понатамошен раст на глобалните златни резерви во текот на следните 12 месеци.
Причините за таквата политика ги објаснуваат и експерти од Полската ковница, нагласувајќи дека клучната предност на златото е неговата независност од монетарната политика и отсуството на кредитен ризик, но и можноста за диверзификација на резервите и намалување на изложеноста на доларот и другите валути.
Некои аналитичари истакнуваат дека некои земји – како што се Кина или Русија – не го објавуваат целиот обем на нивните купувања, што во дел од пазарот се толкува како подготовка за алтернативен финансиски поредок во кој златото би играло значително поголема улога.
Повеќе злато од ЕЦБ
Фактот дека Полска сега поседува повеќе злато од Европската централна банка (ЕЦБ) привлече посебно внимание. Европската централна банка управува со монетарната политика на еврозоната, но нејзините сопствени резерви на злато се околу 506,5 тони.
Во овој контекст, 550 тони што ги поседува НБП дополнително ја зајакнуваат позицијата на Полска во европската финансиска архитектура.
Сепак, критичарите предупредуваат дека златото не носи тековен принос, за разлика од обврзниците, и дека дел од средствата би можеле да се инвестираат во инструменти што генерираат приходи од камати.
Рекордни цени и прогнози за 2026 година.
Купувањата на НБП се совпаднаа со историските рекорди на цената на златото. Иако се очекува мало забавување на растот во 2026 година, прогнозите на водечките финансиски институции остануваат оптимистички:
ING: околу 4.150 долари за унца
Deutsche Bank: околу 4.450 долари
Goldman Sachs: до 4.900 долари
JPMorgan (оптимистичко сценарио): и до 5.300 долари за унца
Растечката побарувачка на централните банки, велат аналитичарите, е одраз на економските тензии и динамичните геополитички промени. Иако институционалните купувања не влијаат директно на цената, тие индиректно ги обликуваат очекувањата и однесувањето на приватните инвеститори.
Златото како столб на долгорочна безбедност
За Народната банка на Полска, златото е клучен елемент на долгорочната стратегија за финансиска безбедност на земјата. Колку е поголема неизвесноста на пазарите, толку е поголем интересот за средства што се перцепираат како „безбедни засолништа“.
Достигнувањето на нивото од 550 тони е важна пресвртница, но најавите за нови купувања јасно покажуваат дека Полска не ја завршила оваа фаза. Во свет на растечки геополитички тензии и променлив глобален финансиски поредок, златото повторно е во центарот на вниманието – а Полска сака да биде меѓу лидерите на тој тренд.