Министрите за енергија на Г7 се повлекоа од одлуката за ослободување на нафта од стратешките резерви, а Меѓународната агенција за енергија (ИЕА) предупреди дека извозот на енергија од Блискиот Исток е намален на 10 проценти од предвоените нивоа поради блокадата на Ормутскиот теснец.
Нивните колеги од министерството за финансии заклучија во понеделник, според зборовите на францускиот министер, Ролан Лескир, дека „координацијата е клучна бидејќи конфликтот може да биде од локална природа, но има глобални последици“.
САД и Израел го нападнаа Иран пред десет дена, а Техеран возврати со испукување ракети кон Израел и кон американските бази во земјите долж Персискиот Залив. Иранската морнарица, исто така, објави дека ја презела контролата врз Ормутскиот теснец поради војната, забранувајќи го транзитот на бродови поврзани со САД, Израел и европските земји.
Меѓународната агенција за енергија (ИЕА) ги повика членовите на Г7 координирано да пласираат нафта од резервите, според јапонскиот министер за финансии Сацуки Катајама. „Се согласивме дека, доколку е потребно, ќе ги користиме сите потребни алатки за стабилизирање на пазарот, вклучително и евентуално ослободување на потребните залихи“, изјави францускиот министер за финансии Роланд по состанокот.
Владите внимателно ја следат ситуацијата и во моментов нема проблеми со снабдувањето ниту во Европа ниту во САД, додаде Лескир.
Паднат извоз
Во вторник, ИЕА беше домаќин на состанок на кој се собраа министрите за енергија на Г7.
Ситуацијата на пазарите на нафта се влоши во последните денови, со „предизвици“ во транзитот низ Ормутскиот теснец и значително намалено производство во регионот, изјави извршниот директор на ИЕА, Фатих Бирол, според соопштението на веб-страницата на агенцијата.
Таквата ситуација создава „значајни и растечки ризици за пазарот“, нагласи Бирол, додавајќи дека министрите за енергија на Г7 „разговарале за сите достапни опции, вклучително и пристапот на пазарот до нафтените залихи од кризните резерви на ИЕА“.
Војната значително го намали транзитот на нафта низ Ормутскиот теснец, а земјите во регионот на Персискиот Залив моментално извезуваат помалку од десет проценти од нафтата и нафтените производи од периодот пред конфликтот, според извештај објавен во вторник на веб-страницата на агенцијата.
Според ИЕА, просечно 20 милиони барели нафта и нафтени производи дневно минувале низ теснецот во 2025 година, што одговара на приближно една четвртина од светската трговија со нафта по море.
Во такви услови, извозниците се принудени значително да го намалат производството на нафта и течен гас, додава агенцијата.
Ризик од зголемување на цените на храната
Алтернативните опции за извоз се ограничени бидејќи само Саудиска Арабија и Обединетите Арапски Емирати имаат цевководи со проценет капацитет од 3,5 милиони до 5,5 милиони барели дневно што би можеле да го заобиколат Ормутскиот теснец.
Според податоците за транзитот низ Ормутскиот теснец во 2025 година, не постои алтернативен пат за испорака на повеќе од 110 милијарди кубни метри течен гас, заклучува ИЕА.
Прекините во транзитот ја загрозуваат и испораката на други стоки, првенствено вештачки ѓубрива, предупредува ИЕА, наведувајќи дека повеќе од 30 проценти од испораките на уреа и околу 20 проценти од азотни ѓубрива и фосфати минуваат низ Ормутскиот теснец.
Ваквата ситуација носи и ризик од зголемување на цените на храната и го доведува во прашање снабдувањето со прехранбени производи. предупредуваат.
Членовите на ИЕА моментално држат повеќе од 1,2 милијарди барели нафта во стратешки резерви, а уште 600 милиони барели ги држат компаниите, според законските обврски, истакна Бирол.
ИЕА објави дека свикала вонреден состанок на земјите-членки за да им презентира длабинска анализа на ситуацијата. Покрај 21-те членка на Европската Унија, групата вклучува уште 11 земји, вклучувајќи ги САД, Велика Британија, Турција, Нов Зеланд, Јапонија, Канада и Австралија.
Британската министерка за финансии, Рејчел Ривс, во понеделник изјави дека Лондон е подготвен да го поддржи ослободувањето на нафта од резервите. „Сите се подготвени да преземат мерки за стабилизирање на пазарот, вклучувајќи ги и Соединетите Американски Држави“, изјави францускиот министер за финансии, Ролан Лескир, пред новинарите по денешниот состанок на министрите за енергетика.
„Побаравме од ИЕА да разработи сценарија за евентуално ослободување на нафта од резервите, мора да бидеме подготвени за брза реакција“, додаде францускиот министер.
САД имаат најголеми стратешки резерви во групата Г7, со вкупно 415,4 милиони барели нафта, според податоците од крајот на февруари. Јапонија е на второ место, со 260 милиони барели нафта на крајот на минатата година.
Германија, од друга страна, поседува 110 милиони барели нафта и 67 милиони барели готови нафтени производи, објави Министерството за енергетика. Франција, од друга страна, имаше 97 милиони барели нафта во државни резерви на крајот на 2024 година.