Светското првенство во фудбал во 2026 година, кое заеднички го организираат САД, Канада и Мексико, веќе се смета за најголем спортски и бизнис настан во историјата. За прв пат, на турнирот учествуваат 48 национални тимови, а натпреварите се одржуваат во 16 градови. Се очекува повеќе од шест милиони навивачи да го гледаат Светското првенство во живо.
За 18 дена беа одиграни 73 од 104 натпревари (70 проценти од закажаните натпревари). По завршувањето на групната фаза, просечната посетеност на Светското првенство во 2026 година е околу 64.500 гледачи по натпревар (вкупно 4.645.000 навивачи), што е нов рекорд за Светското првенство во апсолутна посетеност. Стадионот беше исполнет до 99,6 проценти од капацитетот, според анализата на Ројтерс.
Сепак, додека ФИФА објавува рекордни приходи, економските аналитичари предупредуваат дека поголемиот дел од профитот нема да остане кај градовите домаќини.
Приходи над 11 милијарди долари
Според проекциите на ФИФА и финансиските аналитичари, приходите од Светското првенство во 2026 година ќе надминат 11 милијарди долари, што е за околу 56 проценти повеќе отколку за време на Светското првенство во 2022 година во Катар. Најголемите извори на приход ќе бидат телевизиските права, спонзорствата, продажбата на билети и комерцијалните лиценци.
Проценките велат дека само телевизиските права ќе донесат повеќе од 4,2 милијарди долари, додека приходите од спонзорства ќе надминат 2,8 милијарди долари. Пазарот во САД се покажа како особено профитабилен, каде што ФИФА применува систем на динамично ценообразување на билетите, што предизвика некои контроверзии.
Повеќе од шест милиони навивачи: Кој троши најмногу?
Проценките покажуваат дека повеќе од шест милиони странски и домашни навивачи ќе ја посетат Северна Америка за време на турнирот, додека само Мексико очекува над 5,5 милиони посетители.
Анализите на туристичката индустрија покажуваат дека просечниот странски навивач за време на големите спортски настани троши помеѓу 2.500 и 4.500 долари по патување. Поточно, тоа значи авионски билети, хотелско сместување, ресторани и кетеринг, локален превоз, купување сувенири, како и забава и настани.
Токму затоа туристичката индустрија е најголемиот директен победник на Светското првенство.
Пет сектори кои ќе профитираат најмногу
Според проценките на „Туризам економикс“, приходите од хотелите во градовите домаќини би можеле да се зголемат помеѓу седум и 25 проценти за време на траењето на првенството. Некои градови очекуваат пополнетост на капацитетите од повеќе од 90 проценти во текот на неколку месеци.
Авиокомпаниите, железниците, компаниите за изнајмување автомобили и локалните превозници сметаат на милиони дополнителни патувања помеѓу 16-те градови домаќини. Особено, се очекува раст на приходите на нискобуџетните авиокомпании и домашните американски линии.
Ресторани, барови, спортски пабови и угостителски компании традиционално остваруваат значителен раст на приходите за време на големи спортски настани. Организаторите наведуваат дека секторот за храна и пијалоци ќе претставува еден од најголемите извори на локална потрошувачка.
Глобалната телевизиска публика ќе се мери во милијарди гледачи. Огласувачите очекуваат рекордна гледаност, додека дигиталните платформи, услугите за стриминг и социјалните мрежи ќе генерираат значителни приходи од маркетинг и емитување.
Hатпреварувањето отвори огромен пазар за компаниите што се занимаваат со сајбер безбедност, видео надзор, вештачка интелигенција, контрола на пристап и управување со масовни настани.
Дали има губитници?
Иако ФИФА проценува дека вкупните ефекти врз глобалниот БДП ќе надминат 40 милијарди долари, многу економисти предупредуваат дека ваквите проекции честопати се премногу оптимистички.
Најголемиот проблем се трошоците што ги сносат локалните заедници: безбедносни операции, дополнителни полициски и итни служби, проширување на инфраструктурата, јавен превоз, организација на фан зони, чистење и логистика.
Според проценките на независни аналитичари, американските градови домаќини се соочуваат со буџетски дефицит од повеќе од 250 милиони долари, кој ќе мора да го покријат локалните самоуправи и даночните обврзници.
Има помалку туристи од очекуваното
Едно од најголемите изненадувања од првите недели од првенството е фактот што хотелските резервации во одредени американски градови не ги достигнаа нивоата предвидени од организаторите.
Аналитичарите наведуваат неколку причини, меѓу кои се издвојуваат високите цени на авионските билети, скапите хотелски аранжмани, високите цени на билетите и намалениот број меѓународни патувања во САД во текот на 2026 година. Ова го поставува прашањето дали поединечните градови ќе успеат да ги постигнат очекуваните економски ефекти.
Колку чини одењето на Светското првенство во 2026 година?
Рекордните цени на туристичките услуги носат дополнителен приход за организаторите и локалната економија. Според анализите на туристичките агенции и платформите за резервации, просечната цена на билет за натпреварите од групната фаза се движи помеѓу 150 и 350 долари, додека билетите за финалето достигнуваат неколку илјади долари. Просечната цена на меѓународните авионски билети за патување до градовите домаќини се движи од 700 до 1.500 долари, во зависност од дестинацијата и периодот на купување. Хотелското сместување во градовите домаќини за време на првенството чини во просек помеѓу 250 и 500 долари по ноќ, додека луксузните хотели бележат многу пати повисоки цени.
Во просек, навивачите трошат помеѓу 15 и 25 долари за оброк, додека цената на пивото на стадионите и фан-зоните се движи од 10 до 18 долари, што дополнително ја зголемува вкупната потрошувачка на посетителите. Токму поради оваа структура на трошоци, економските аналитичари проценуваат дека просечниот странски навивач ќе потроши помеѓу 2.500 и 4.500 долари за време на престојот на Светското првенство.
Кој е најголемиот победник?
Искуствата од претходните првенства покажуваат дека најголемиот финансиски победник речиси секогаш останува ФИФА. Додека локалните заедници инвестираат милијарди во инфраструктура и безбедност, ФИФА го задржува поголемиот дел од приходите од телевизиски права, спонзорства и продажба на билети.
Затоа економистите проценуваат дека Светското првенство во 2026 година ќе претставува исклучителна деловна можност за одредени сектори на економијата, но не мора да значи долгорочен финансиски успех за сите градови и земји домаќини.
Фото: Gemini