Војната во Иран изврши голем притисок врз светската рафинериска индустрија, поради што цените на дизелот и бензинот би можеле да останат на покачено ниво со години, предупредува анализа на Ројтерс.
Иако пазарот на сурова нафта се прилагоди релативно добро на остриот пад на производството на Блискиот Исток, рафинериите имаат значително помала способност да го компензираат изгубениот капацитет. Ова јасно се гледа во растечкиот јаз помеѓу цените на суровата нафта и рафинираните производи.
Цената на Брент моментално е околу 90 долари за барел, околу 25 проценти повисока отколку на почетокот на конфликтот, но далеку под воениот врв од 118 долари.
Сепак, цените на горивата значително се зголемија. Од почетокот на војната, европскиот дизел се зголеми за повеќе од 70 проценти, а американскиот бензин за околу 60 проценти.
Војната уништи повеќе од една петтина од капацитетот за рафинирање на Блискиот Исток, додека затворањето на Ормутскиот теснец дополнително го ограничи извозот на гориво.
Дополнителен проблем се украинските напади врз руската енергетска инфраструктура. Во последните месеци, тие ја намалија руската преработка на нафта за речиси 30 проценти, на помалку од четири милиони барели дневно, па Москва го забрани извозот на дизел во јули.
Маржите на рафинериите достигнаа рекордни нивоа
Последиците најдиректно може да се видат во маржите на рафинериите, кои достигнаа рекордни нивоа во Европа, Азија и САД.
Во Европа, разликата помеѓу цената на дизелот и суровата нафта се зголеми повеќе од трипати од февруари, на повеќе од 75 долари за барел. Маржите на дизелот во САД се зголемија за повеќе од 140 проценти и достигнаа рекордни 100 долари во понеделник.
Според Меѓународната агенција за енергија, преработката во светските рафинерии во вториот квартал изнесуваше 5,1 милиони барели дневно помалку од претходната година.
Побарувачката за преработени производи се намали за четири милиони барели дневно, но дури и тоа не беше доволно за да се компензира падот на понудата. На пазарот му недостасуваа повеќе од еден милион барели дневно, а во третиот квартал се очекува дополнително влошување на односот на понудата и побарувачката.
Залихите на гориво брзо се намалуваат
Во исто време, залихите на гориво, кои досега го ублажуваа недостигот на пазарот, брзо се намалуваат.
Глобалните залихи на нафта се намалија за 3,5 милиони барели дневно од март до јули, што е повеќе од три проценти од светската потрошувачка, и се очекува да продолжат да паѓаат до крајот на годината.
Според официјалните податоци од американските власти, залихите на дизел во САД се најниски за ова време од годината во последните три децении, додека залихите на бензин се на најниско сезонско ниво од 2012 година.
Дури и евентуален дипломатски договор меѓу Вашингтон и Техеран и повторното отворање на Ормутскиот теснец не би морало брзо да ги намали цените на горивото. Повеќе од 20 рафинерии во земјите од Персискиот Залив беа оштетени за време на војната, а поправките би можеле да потраат поради долгите рокови за испорака на клучната опрема.
Високите цени би можеле да станат долгорочен проблем
Сето ова го зголемува ризикот високите цени на енергијата да останат извор на инфлаторен притисок подолго време.
Ова го покажуваат и податоците за инфлацијата, бидејќи високите цени на енергијата веќе се пренесуваат на потрошувачите, додека исцрпените залихи и намалените капацитети на рафинериите продолжуваат да вршат притисок врз рафинериската индустрија.
Притисокот врз пазарот на енергија би можел да стане долгорочен проблем за светската економија, особено за Европа и Азија, каде што цените на течниот природен гас исто така се зголемија заедно со горивото.