Холандската и француската централна банка го повлекоа своето злато од американските државни обврзници. Причини: Загриженост за сигурноста на САД, но и потребата златото да се чува поблиску до матичните земји во случај на криза.
Форт Нокс, утврден комплекс во американската држава Кентаки, каде што се чуваат околу половина од резервите на злато на американската влада, е синоним за безбедност. Кога за нешто се вели дека е „слично на Форт Нокс“, тоа значи дека е исклучително безбедно и добро чувано. Сепак, идејата за САД како безбедно место за складирање злато очигледно слабее.
Геополитички тензии
Неодамнешната одлука на холандската централна банка да премести околу 86 тони злато од Њујорк во Лондон ги истакна растечките загрижености меѓу владите за чување стратешки средства во САД и дали до нив може да се пристапи брзо и лесно во случај на криза.
Холандската централна банка ги наведе „геополитичките тензии“ како причина и рече дека распределбата на златото во различни правни јурисдикции ќе ја подобри нејзината „подготвеност за кризни ситуации“.
Франција, исто така, го повлече целото преостанато злато од трезорите на Федералните резерви на САД во Њујорк помеѓу јули 2025 и јануари 2026 година, иако гувернерот на Банката на Франција, Франсоа Вилерој де Гало, во тоа време изјави дека одлуката не е политички мотивирана.
Неколку политичари во Германија и Италија, повикаа нивното злато да се повлече од САД. Причината е загриженоста поради непредвидливите политики на администрацијата на Доналд Трамп и нејзината сè поизразена аверзија кон Европската Унија, вклучително и заканите за анексија на дел од нејзината територија во Гренланд.
Себастијан Тиери, аналитичар во „Оксфорд економикс“, вели дека за централните банки на Европа, претстојното запленување на нивните средства е „исклучително низок ризик“. Сепак, според него, во време на геополитичка неизвесност, расте загриженоста за достапноста на тој имот.
„Поважен е стравот дека средствата што се чуваат во друга правна јурисдикција би можеле привремено да станат недостапни во некое екстремно сценарио, како што се санкции, правни спорови или геополитичка криза“, изјави тој за ДВ.
Златна треска од 2008 година
Кришан Гопаул од Светскиот совет за злато вели дека централните банки ширум светот генерално купуваат повеќе злато од глобалната финансиска криза во 2008 година, како и дека обрнуваат поголемо внимание на тоа каде и како го складираат. Како резултат на тоа, цените на златото се искачија на рекордни нивоа.
Неодамнешното истражување на Светскиот совет за злато покажа дека централните банки купувале просечно 1.000 тони злато годишно во текот на изминатите четири години, во споредба со просек од 500 тони годишно во претходната деценија.
Гопаул вели дека по глобалната финансиска криза од 2008 година следела должничката криза во Еврозоната, а потоа и низа политички кризи, пандемии, како и долгорочни геополитички превирања и конфликти. Поради сето ова, златото повторно се најде во центарот на вниманието како безбедно засолниште за капиталот.
„Во текот на изминатите две децении, постојано се појавуваа прашања и загрижености за глобалниот финансиски систем и состојбата на геополитиката, во една или друга форма“, вели тој.
Зошто е важно каде се наоѓа златото
Одлуките на Холандија и Франција да го повлечат своето злато од САД и да го вратат во Европа покажуваат дека сега се посветува многу поголемо внимание на точната локација на златото, така што во случај на нова криза може лесно и брзо да се стави во функција.
Централните банки, владите и суверените фондови за богатство складираат физичко злато на различни локации. Неговото преместување може да биде исклучително сложено, ризично и скапо, додека леснотијата на продажба или замена за валути или други средства зависи од тоа каде се наоѓа.
„Централните банки посветуваат сè поголемо внимание не само на тоа какви средства поседуваат, туку и на тоа каде се чуваат нивните резерви, првенствено за да ја зголемат нивната отпорност и флексибилност“, вели Тиери.
Гопол наведува дека управувањето со резервите станало „исклучително важно“. Иако може да изгледа очигледно дека вниманието е првенствено насочено кон можните ризици поврзани со одредена јурисдикција, како што се САД, дел од причината за донесување такви одлуки е да се обидеме златото да го задржиме што е можно поблиску до матичната земја и да биде сместено во трговски центар каде што трансакциите се извршуваат брзо.
Тој истакнува дека холандската централна банка го префрлила своето злато во Лондон, а не во Холандија, бидејќи Велика Британија е „еден од најликвидните трговски центри за злато во светот“.
„Идејата е дека во случај на криза, односно во периоди на голем притисок, тоа злато може брзо да се пушти во оптек“, вели тој. „Лондон е практично срцето на пазарот на злато. Таму се одвиваат огромен број трансакции, а пазарот е толку ликвиден што токму таму сакате да биде вашето злато во време на криза“.
Банката на Англија е еден од најголемите светски сопственици и чувари на злато: се проценува дека има околу 400.000 златни прачки, или околу 5.000 тони злато, во своите трезори.
Прашање на доверба во САД
Иако префрлањето злато на место како Лондон само по себе носи одредени предности за европските институции, јасно е дека нивните одлуки се под влијание и на сомнежите за сигурноста на САД во ерата на Трамп, како и на загриженоста за американскиот финансиски систем како целина.
Минатата недела, шефот на норвешкиот гигантски суверен фонд за богатство од 2,3 трилиони долари изјави дека фондот мора значително да ја намали својата изложеност на американски државни обврзници. Се чини дека одлуката е поттикната од загриженоста за состојбата на пазарот на американски државни обврзници. Високата инфлација и растечкиот државен долг ги зголемуваат трошоците за позајмување и предизвикуваат вознемиреност кај инвеститорите.
Тиери вели дека златото останува чувствително на одлуките на Федералните резерви на САД и дека општите загрижености за американските финансиски пазари ги поттикнуваат сопствениците на злато да ги преместат своите средства на друго место.
Покрај овие специфични загрижености за финансиските пазари, реториката на Трамп за Гренланд и неговите постојани, прикриени закани кон Европската Унија дополнително ја зајакнаа желбата на европските институции да ги прераспределат своите средства.
Сепак, САД, а особено Банката на федерални резерви на Њујорк на Менхетен, сè уште е еден од клучните чувари на европско злато, првенствено германско злато. Иако Бундесбанк врати околу 300 тони злато од САД во Германија помеѓу 2013 и 2017 година, таа сè уште чува над 1.000 тони во Соединетите Американски Држави.
Во соопштението од минатата година, Бундесбанк изјави: „Немаме сомнение дека Федералната резервна банка на Њујорк е сигурен и доверлив партнер за безбедно чување на нашите резерви на злато“.