Заминувањето на Шнабел ја менува трката за врвот на ЕЦБ: Кој ќе ги добие трите клучни места?

Изабел Шнабел ќе ја напушти Европската централна банка на 3 јануари следната година, речиси една година пред крајот на нејзиниот мандат.

Нејзиното заминување во Меѓународниот монетарен фонд им дава на земјите од еврозоната прв конкретен рок во преговорите за новото раководство на ЕЦБ.

До крајот на 2027 година, ќе завршат и мандатите на членот на Извршниот одбор Филип Лејн и претседателката Кристин Лагард. Затоа, кој ќе ја наследи Лагард зависи и од тоа како ќе бидат распределени другите две места.

Досега, трката главно се гледаше преку имињата на можните претседатели. Шпанецот Пабло Ернандез де Кос и Холанѓанецот Клас Кнот веќе се издвоија меѓу кандидатите, а Шпанија покажа интерес да ја врати важната улога во ЕЦБ откако ја загуби функцијата потпретседател.

Заминувањето на Шнабел го менува редоследот на преговорите: нејзиното место се отвора прво, на Лејн на крајот на мај, а на Лагард на крајот на октомври.

Германија ќе сака да го задржи влијанието по заминувањето на Шнабел. Франција веќе има претседател на ЕЦБ, но би можела да бара друга важна функција кога ќе заврши мандатот на Лагард. Шпанија сака да ја води банката за прв пат. Холандија веќе го има Френк Елдерсон во Извршниот одбор, чиј мандат трае до декември 2028 година. Секоја номинација на тој начин го менува погледот на другите.

Доколку Кнот стане претседател, државите ќе мора да одлучат дали можат да прифатат двајца холандски члена во шестчлениот Извршен одбор. Не станува збор за формална забрана, туку за политичка рамнотежа.

Во таков договор, Германија би можела да го заземе местото што го напушти Шнабел, додека Франција и Шпанија би се натпреварувале за влијание во изборот на главен економист.

Победата на Хернандез де Кос би отворила друг оддел. Шпанија би го добила претседателот, а Германија и Франција би се фокусирале на преостанатите назначувања. Позицијата главен економист е особено важна: Лејн служи како член на Извршниот одбор, а неговите анализи и јавни објаснувања за монетарната политика силно ја обликуваат дебатата за каматните стапки.

Изборот на неговиот наследник ќе покаже и каков професионален профил сака државата со новиот претседател.

Третата можност е Кнот и Хернандез де Кос да се блокираат еден со друг, така што компромисно лице ќе добие поддршка. Меѓу споменатите имиња се претседателката на Европската инвестициска банка, Надија Калвињо, и гувернерот на Финската централна банка, Оли Рен.

Таквиот избор би ја променил преговарачката позиција на големите земји, кои потоа би се обиделе да обезбедат други места во одборот. Застапеноста на жените исто така ќе биде важна: ако Шнабел и Лагард си заминат, а мажите ги заземат нивните места, нема да има повеќе жени меѓу шесте члена.

Четврто сценарио е државите да одложат поширок договор додека го пополнат првото слободно место.

ЕЦБ објави дека задачите на Шнабел по нејзиното заминување би можеле привремено да се распределат меѓу преостанатите членови на Извршниот одбор доколку е потребно. Тоа би купило време за преговори, но нема да ја отстрани потребата да се одлучи за наследник на Лејн и нов претседател во истата година.

Борис Вујчиќ влегува во тие преговори со веќе обезбедена позиција. Хрватскиот потпретседател ја презеде функцијата во јуни оваа година, а неговиот мандат трае до мај 2034 година.