Европската централна банка (ЕЦБ) им препорачува на граѓаните секогаш да имаат одредена количина готовина во своите домови, бидејќи во кризни ситуации таа се покажува како единствено безбедно средство за плаќање.
Анализата на четири големи прекини во Европа – вклучувајќи ја пандемијата и руската инвазија на Украина во 2022 година – покажа дека побарувачката за банкноти расте во време на неизвесност.
„Готовата инвестиција има посебна психолошка и практична вредност“, според студијата на ЕЦБ, симболично насловена како „Останете смирени и носете готовина“.
Колку готовина треба да имате дома?
Властите во некои земји веќе имаат официјални препораки: Холандија, Австрија и Финска им советуваат на домаќинствата да штедат помеѓу 70 и 100 евра по лице, што би ги покрило основните потреби за околу 72 часа.
Шведска оди чекор понатаму – препораката е да се обезбедат доволно пари за храна, лекови и гориво најмалку седум дена. Особено се нагласува дека банкнотите треба да бидат во помали апоени за полесно тргување ако електронските плаќања не функционираат.ЕЦБ потсетува дека готовината во време на криза се перцепира како сигурно складиште на вредност и отпорно средство за плаќање. Пример е големиот прекин на струјата во април во Шпанија и Португалија, кога плаќањата со картички не работеа, па продавниците прифаќаа само готовина.
За време на пандемијата, Европејците со месеци складираа повеќе готовина поради страв од губење на приходите и продолжена неизвесност. Војната во Украина предизвика нов бран на побарувачка за банкноти, особено во земјите што граничат со Русија или Украина. Според авторите, ова покажува дека луѓето имаат тенденција да акумулираат „пренослива ликвидност“ во кризни ситуации.
Нови европски стандарди за подготвеност за кризи
Покрај готовината, европските институции во последниве години инсистираат на поширок концепт на лична и национална подготвеност за кризи. Во март, Европската комисија препорача секое домаќинство во ЕУ да обезбеди доволно храна и други потреби најмалку 72 часа.
Шведска и Финска отидоа уште подалеку – на нивните граѓани им се даваат посебни брошури и водичи за тоа како да преживеат во воени околности, прекини на комуникацијата, прекини на електричната енергија или екстремни временски услови. Препораките вклучуваат снабдување со флаширана вода, хигиенски производи, па дури и одгледување храна дома.