Светска банка предвидува дека следната година цените на суровините ќе паднат во просек за четири отсто, откако годинава паднаа за 24 отсто. Голдман Сакс, сепак, смета дека инвестирањето во суровини носи добар принос.
Цените на суровините забележаа најголем пад од пандемијата оваа година, но останаа на високо ниво, според Агрегатниот индекс на цените на стоките на Светска банка. Овие падови ќе се ублажат во 2024 година, но индексот сепак ќе падне за четири отсто, предвидува оваа финансиска институција во извештајот од крајот на ноември.
Цените на енергетските производи, каде што нафтата има главна улога, се очекува да се намалат за пет отсто, соопшти Светска банка. Металите и прехранбените суровини, исто така, ќе забележат пад на цените во 2024 година. Слабиот економски раст следната година ќе ја забави побарувачката.
Влијанието на геополитичките ризици е непознато. Интензивирањето на конфликтот на Блискиот Исток би влијаело на цените на нафтата и другите извори на енергија, а трговските ограничувања би можеле да ги зголемат цените на прехранбените производи, оценува Светска банка.
Голдман препорачува инвестирање
Од друга страна, инвестицискиот гигант Голдман Сакс препорачува инвестирање во суровини. Нивните аналитичари предвидуваа враќање од 21% во текот на следните 12 месеци во ноемврискиот извештај, при што повисоките цени на енергијата и индустриските метали ќе го поттикнат овој раст.
Во Голдман Сакс се обложуваат на постепено релаксирање на строгата монетарна политика на американските и европските централни банки. Тоа треба да овозможи и посилен економски раст и со тоа да ја поддржи побарувачката за суровини.
Проверивме какви се прогнозите за цените на клучните суровини во категориите енергија, метал и храна.
ОПЕК против ОЕЦД
Цените на суровата нафта паѓаат од крајот на септември, и покрај намалувањето на производството на ОПЕК +. Високите резерви на нафта во развиените земји, лошите прогнози за економски раст и заострените финансиски услови носат помала побарувачка за црно злато.
West Texas Intermediate (VTI), една од светските референтни стапки, падна од повеќе од 90 долари за барел во септември на 70 долари денес.
Во ноември, Организацијата на земјите извознички на нафта (ОПЕК) и Меѓународната агенција за енергија (ИЕА) – главните предвидувачи за цената на нафтата – дадоа сосема различни прогнози за побарувачката во 2024 година. ОПЕК очекува пораст од 2,25 милиони барели дневно, главно поради Кина.
ИЕА, пак, ја претставува позицијата на развиените земји, кои најчесто се меѓу главните увозници на нафта. Во нивната најнова прогноза за следната година тие го намалија очекуваниот раст на побарувачката од еден милион барели дневно на 880.000 барели дневно.
Секако, во интерес на земјите-членки на ОПЕК е да имаат поголема побарувачка, што значи и повисока цена, додека земјите увозници попрво би имале помала побарувачка, а со тоа и пониска цена. Разликата меѓу овие две проценки изнесува повеќе од еден процент од дневната потрошувачка на нафта во светот.
Според Goldman Sachs, цената на нафтата во 2024 година ќе се движи меѓу 70 и 100 долари за барел. Светска банка предвидува дека годинава цените во просек ќе бидат 84 долари за барел, а следната година 81 долар. Се очекува намалувањето на производството на земјите од ОПЕК делумно да се компензира со поголемото производство во земјите кои не се членки на групата извозник.
Цените на гасот во Европа се малку пониски
Поради помалата побарувачка, европските цени на природниот гас се очекува да паднат за дополнителни четири отсто во 2024 година. Годинава тие паднаа за 68 отсто, забележува Светска банка, по енергетската криза предизвикана лани со прекинот на испораката на гас преку гасоводи од Русија.
Европа го замени рускиот гас со увоз на течен природен гас (ЛНГ). ЕУ во новата зима влегува со значителни залихи. Капацитетите за складирање гас низ целиот континент се полни речиси 93%, според Гас Инфраструктура Европа (ГИЕ). Цените на фјучерсите за гас на холандската берза ТТФ се околу 40 евра за мегават час.
Во 2024 година цените на природниот гас и ЛНГ во САД се очекува да се намалат за 20 и седум отсто, соопшти Светска банка.
Индустриските метали ќе поевтинат
По проектираниот пад од 12 проценти во 2023 година, цените на индустриските метали како бакар, никел, олово и цинк се очекува да паднат за уште пет проценти следната година поради намалената побарувачка. Светска банка очекува подобрување дури во 2025 година.
Агенцијата за кредитен рејтинг „Фич“ објави слична прогноза минатата недела. Во извештајот, аналитичарите напишаа дека цената на бакарот на Лондонската берза за метали би можела да падне за два отсто следната година до 8.600 долари за метрички тон. Се очекува железната руда да поевтини дури осум отсто до 111 долари за тон, додека цинкот се очекува да падне за околу 29 отсто до 2.550 долари за тон.
Истражувачката агенција БМИ, од друга страна, има позитивна перспектива за калај, алуминиум, бакар, олово, челик, јаглен за коксирање и железна руда. Заради вишокот на понуда на пазарот предвидуваат само намалување на цената на никелот и цинкот. Растот на цените инаку ќе биде низок поради забавувањето на глобалниот економски раст, велат оттаму.
Светол исклучок
Скапоцените метали, особено златото, би требало да поминат подобро во 2024 година, предвидува Fitch. Очекуваното намалување на стапката во САД следната година би можело да помогне да се зголемат цените на самото место за 11 отсто на 1.900 долари за унца.
Цената на златото вообичаено е обратно пропорционална на вредноста на доларот и приносот на американските трезори. Неодамнешните сигнали од Федералните резерви на САД за олеснување на монетарната политика предизвикаа цената на златото накратко да скокне на рекордно високо ниво од 2.135 долари за унца пред неколку дена.
Пониски цени на храната со стабилна понуда
Цените на прехранбените суровини минатата година паднаа за околу шест отсто, покажуваат податоците на Светска банка. Пресудни меѓу нив се цените на житариците како пченицата и пченката.
Подобрувањето на глобалното снабдување со жито помогна да се ублажат некои од ризиците. Меѓу нив се издвојуваат нарушениот договор меѓу Украина и Русија за извоз на украинско жито од црноморскиот регион и забраната за извоз на одредени видови ориз во Индија, најголемиот извозник на оваа суровина.
Земјоделските цени се очекува да паднат уште два отсто во 2024 година поради високите залихи, предвидува Светска банка. И покрај вишокот на понуда, ризикот од недостиг на храна останува висок, се предупредува во извештајот на банката.
Литиумот ќе биде значително поевтин
Цените на литиум карбонатот во Кина, најголемиот производител и потрошувач на овој клучен материјал за зелената транзиција, се очекува да продолжат да паѓаат следната година, пишува Ројтерс.
Годинава цените веќе нагло пораснаа за околу 77 отсто. Минатата недела го достигнаа најниското ниво во последните две години од 115.500 јуани (15.000 евра) за метрички тон. Следната година кинескиот литиум би можел да поевтини за дополнителни 30 отсто и да достигне цена од 80.000 јуани (10.400 евра) за тон.
Причината е растот на снабдувањето со литиум. Ова го надминува растот на побарувачката за материјалот, кој меѓу другото се користи во батериите за електрични возила. Глобалната понуда на литиум ќе скокне за 40 отсто во 2024 година, според прогнозите на банката УБС.
Производството се зголемува во Латинска Америка и Австралија, како и во Африка, пишува Ројтерс. Следната година се очекува суфицитот во понудата да биде 12 проценти. Годинава беше четири проценти.
Извор: Јан Артичек, новинар на Форбс Словенија