Растот во регионот на Европа и Централна Азија, во средина доминирана од повисоки цени на енергијата, зголемена неизвесност и послаб економски раст на трговските партнери, веројатно ќе забави во 2026 година – на 2,2 проценти, од 2,6 проценти во 2025 година, според најновиот економски извештај на Светската банка за Европа и Централна Азија објавен денес.
Како што е наведено, примената на вештачката интелигенција може да ја подобри продуктивноста и да помогне во надминувањето на демографските притисоци.
Во најновиот економски извештај на Светската банка за Европа и Централна Азија, „Искористување на потенцијалот на вештачката интелигенција: работни места, претпријатија и продуктивност“, се забележува дека забавувањето на растот е широко распространето и ги одразува слабостите во повеќето земји во регионот.
Светската банка објави дека со исклучок на Русија, која сочинува околу 40 проценти од регионалната економија, се очекува стапката на раст да се намали на три проценти во 2026 година, во споредба со 3,7 проценти во 2025 година.
Исто така, нарушените движења на глобалниот пазар на суровини имаа помало влијание врз економскиот раст отколку што првично се очекуваше.
„Економиите во развој во регионот продолжуваат да покажуваат отпорност поради намалената енергетска интензивност, дополнителните владини мерки и силната домашна побарувачка“, изјави потпретседателката на Светската банка задолжена за Европа и Централна Азија, Антонела Басани.
Како што рече таа, со цел да се зголеми конкурентноста и да се помогне во надминувањето на ефектите од намалувањето на бројот на работоспособно население, земјите од регионот можат да го искористат потенцијалот на вештачката интелигенција преку зајакнување на основните образовни и управувачки вештини на вработените, а воедно да ги подготват институциите на пазарот на трудот и социјалната заштита за овие деструктивни промени.
Поволните услови на пазарот на трудот, заедно со растот на реалните плати, дознаките од странство, бројот на туристи и јавните инвестиции го стимулираа економскиот раст.
Државите делумно го ублажија влијанието на повисоките цени на енергијата врз домаќинствата и компаниите со привремено олеснување, иако во некои земји овие мерки придонесоа и за зајакнување на фискалните притисоци.
Централна Азија останува најбрзорастечкиот подрегион, со проценета стапка на раст од 5,8 проценти во 2026 година со проектирани стапки на раст од 9,6 проценти во Киргистан и 7,9 проценти во Узбекистан.
Во Западен Балкан, стапката на раст веројатно ќе се зголеми на 3,1 процент во 2026 година во споредба со 2,6 проценти во 2025 година, додека во Централна Европа се издвојува Полска, чија стапка на раст ќе остане на 3,6 проценти, според СБ.
Во Украина, се очекува растот да забави на 1,2 проценти, со сè позначајни штети на клучната инфраструктура и отежнат извоз.
Порастот на цените на енергијата придонесе за продолжување на трендот на висока инфлација, додека бавниот економски раст во Европската Унија и сè посилната конкуренција од други земји негативно влијаеја врз извозот и индустриското производство, особено во рамките на синџирите на снабдување на автомобилската индустрија во регионот.
Меѓу клучните негативни ризици се сè уште дополнителните трговски нарушувања и продолжувањето на непријателствата во Украина, понатамошниот раст на трошоците за енергија, транспорт и ѓубрива, глобално построгите услови за финансирање и екстремните временски настани.
Во посебен преглед на вештачката интелигенција (ВИ), се наведува дека ВИ се воведува во регионот побрзо отколку што земјите се во можност да ја прифатат во моментов.
Приближно секој петти работник, претежно високообразован и млад, работи на работни места кои се значително изложени на влијанието на ВИ.
Само секоја десетта компанија моментално користи ВИ, и тоа претежно за основни задачи. Веќе постојат многу предуслови за ВИ во овој регион, вклучувајќи речиси целосна покриеност на мобилната мрежа, поволни цени на енергијата и изобилство на технички талентирани работници.
Сепак, во извештајот се наведува дека усвојувањето на оваа технологија е попречено од недостаток на основни образовни и управувачки вештини, интегриран и интероперабилен капацитет за инфраструктура за податоци и компјутерска технологија.
Главниот економист на Светската банка за Европа и Централна Азија, Ивајло Изворски, изјави дека иако приватниот сектор треба да биде примарен двигател на усвојувањето на вештачката интелигенција, прилагодувањето кон нејзиното влијание и иновациите, подготовката на работната сила со вештачка интелигенција им обезбедува на креаторите на политиките вистинска можност да се справат со предизвиците за вработување и да генерираат раст.
„Главниот ризик во текот на следната деценија во овој регион веројатно ќе биде недоволниот степен на усвојување на виртуелната индустрија и нејзината адаптација, а не прекумерното присуство на оваа технологија“, заклучи Изворски.
Освен зголемувањето на ефикасноста на постојните индустрии, вештачката интелигенција би можела да овозможи и создавање нови производи, услуги, занимања и сектори.
За да се случи ова, потребни се напредни вештини и многу поголем прилив на приватен капитал.
Државите би можеле да го охрабрат приливот на приватен капитал преку проширување на пристапот до прифатливи компјутерски услуги, со што ќе создадат можности за извоз на капацитет на центри за податоци и услуги за обработка на податоци, под услов да има побарувачка за нив.
Извештајот опфаќа регион што ги вклучува Централна Европа, Источна Европа, Централна Азија, Јужен Кавказ, Западен Балкан, Руската Федерација и Турција.