Доналд Трамп воведува царини за голем број земји со кои тврди дека САД имаат трговски дефицит. Ги нарекува „валканите 15“, а денешниот ден го нарекува денот на ослободувањето. Тарифите важат за економски силни земји и територии, кои по правило се американски сојузници, освен на пример Кина.
Трамп уште еднаш помпезно се огласи пред планина од новинари, без всушност да знае ништо за сè. Економскиот консултант Дамир Новотни нè потсетува дека како и досега не знаеме како ќе функционира овој механизам за управување со царината и на што ќе се однесува. Не се знае како Трамп ќе ја спроведе својата одлука, доколку не ја промени, што не би било првпат, пишува Пословни.хр.
Прагматични причини
„Тој во моментов управува со американската влада со неговите извршни наредби, кои не се закони. Големото прашање е како таа ќе помине низ законската процедура, односно како ќе може да се легализира, тоа е едно од суштинските прашања“, вели Новотни. Точно е дека многу републиканци не се согласуваат со оваа идеја на Трамп.
„Трамп има многу прагматична причина за воведување тарифи. Тој сака да го намали данокот на доход, што е негово предизборно ветување, исто како и воведувањето тарифи, тоа ќе биде од корист за неговиот електорат, кој е првенствено работничката класа, но и претприемачите. Единствениот извор на дополнителен приход се царините, а тоа е неговиот главен мотив, ништо друго“, вели Новотни, додавајќи дека приказните за него дека сака да ги врати производителите во САД се неостварливи.
„Треба да бидеме многу внимателни со изјавите на претседателот Трамп бидејќи тој многу често кажува полувистини или невистини. Првата полувистина е дека дефицитот во трговската размена меѓу САД и ЕУ е поголем од 300 милијарди долари, а не бил толку туку 200 милијарди долари. Но, тој не го зел предвид извозот на не-стоки, односно извозот на дигитални услуги, кој е далеку поголем од извозот на стоки.
САД извезуваат на европскиот пазар многу повеќе дигитални услуги отколку стоки, како што се производите на Microsoft, Netflix, HBO, сите оние платформи кои нудат дигитални услуги, а тоа се американски компании. Европската унија секогаш го има на располагање, а за тоа долго време се разговараше, механизмот за воведување посебни даноци на овие услуги“, вели Новотни.
Поради најавите на американскиот претседател, Европската унија објави документ во кој објаснува каков е всушност трговскиот биланс, како и кои всушност биле увозните давачки. Во него се наведува дека вкупната билатерална трговија со услуги меѓу ЕУ и САД изнесувала 746 милијарди евра во 2023 година. ЕУ извезла 319 милијарди евра услуги во САД, додека увезла 427 милијарди евра од САД; ова резултираше со дефицит во трговијата со услуги од 109 милијарди евра за ЕУ.
„Што се однесува до американските производи, имаше само царински забрани за некои производи како што се генетски модифицирани земјоделски производи. ГМО сојата не можеше да се продава во ЕУ како основна земјоделска суровина од која Американците се најголеми производители, а таа е основен производ за добиточна храна, како и некои други производи. Затоа Европа има простор да одговори на тарифите на Трамп доколку ги има.
„Апсолутно Европа во случај на воведување царини ќе има начин да одговори на ист начин, најнапред кај дигиталните производи. Во моментов немаме никакви даноци за нив, а овие услуги се плаќаат директно, често преку услуги кои се повторно американски, како што е Пејпал. Нема ни царина, ни даноци, го цицаат европскиот пазар со релативно скапите дигитални производи, а да не зборуваме за софтверот. Трамп постојано вели дека Европа треба да купува повеќе американски автомобили. Но, автомобилите произведени во Америка од американски производители едноставно не се конкурентни во споредба со европските, тие се поскапи, поголеми и трошат повеќе. Во Европа се произведуваат многу американски производи, но она што ние навистина го купуваме е нивната земјоделска механизација, која е супериорна и доминира на европскиот пазар. Има и семенски производи. Тоа би биле производи на кои Европската унија може да воведе царини“, вели Новотни.
ЕУ е моќен пазар.
Новотни и покрај најавите на Доналд Трамп е оптимист, верува дека сигурно ќе се најде начин како да се израмни ситуацијата.
„Не треба да заборавиме дека Европа е профитабилен пазар, финансиски многу моќен со БДП од 20,29 милијарди долари, што се очекува за оваа година. Покрај тоа, таа е многу низок во долгови, на пример, Германија има јавен долг од само 65 отсто од БДП, во САД тој е 122 отсто .
Во повеќето случаи, европскиот производ е супериорен во однос на американскиот, за што сведочи, на пример, Ербас, чии авиони се далеку подобри од оние на Боинг“, заклучува Новотни.