Оваа година, Грција има намера да отплати околу 13 милијарди евра јавен долг пред предвидениот рок, што би можело да го намали нејзиниот однос долг-БДП под оној на Италија до крајот на годината. Земјата, која долго време е синоним за европската должничка криза, на тој начин би ја отстапила позицијата на најзадолжена членка на еврозоната на Италија.
Планот вклучува отплата на приближно 2,5 милијарди евра кредити кон Европскиот механизам за стабилизација, обврзница во вредност од 2,2 милијарди евра што доспева во 2027 година и намалување на износот на издадени државни записи за 1,2 милијарди евра до крајот на годината, објави грчкиот „Катимерини“, повикувајќи се на извор кој разговарал со „Блумберг“.
Грчкото Министерство за финансии наведува дека државата преку предвремени отплати испраќа порака до европските институции, агенциите за кредитен рејтинг и меѓународните инвеститори дека го намалува својот долг навремено и без да ја загрози својата финансиска безбедност. Отплатата треба дополнително да ги намали годишните финансиски потреби на државата, особено по 2032 година, кога почнуваат да доспеваат поголеми износи на обврски преземени за време на должничката криза.
Атина има намера да продолжи со предвремени отплати и во наредните години. Кредитите од првата програма за финансиска помош треба да бидат целосно отплатени до 2031 година, десет години пред првично предвидениот рок, изјавија претставници на Министерството за финансии за „Катимерини“.
Годишна отплата од пет милијарди евра
Грција доби приближно 280 милијарди евра од членките на еврозоната и Меѓународниот монетарен фонд за време на три програми за помош од 2010 до 2015 година. Во јуни оваа година, врати 6,9 милијарди евра кредити од првата програма за помош пред предвидениот рок, објави Ројтерс.
Во 2022 година, две години пред предвидениот рок, таа заврши со отплатата на своите обврски кон ММФ, а до крајот на 2024 година врати околу 22 милијарди од вкупно 53 милијарди евра кредити од првиот пакет помош. Планира да ги отплати преостанатите обврски во годишни износи од приближно пет милијарди евра.
Според податоците на Евростат, грчкиот јавен долг на крајот на 2025 година изнесувал 146,1 процент од БДП, а италијанскиот јавен долг 137,1 процент. На крајот од првиот квартал од оваа година, грчкиот сооднос се намалил на 143,5 проценти, а италијанскиот се искачил на 138,9 проценти.
Грчките проценки покажуваат дека до крајот на годината, јавниот долг би можел да падне на приближно 137 проценти од БДП. Се очекува Италија да порасне на околу 138,6 проценти, па двете земји би биле заменети за прв пат на врвот на листата на најзадолжени членки на еврозоната. Во 2020 година, Грција имаше долг поголем од 209 проценти од БДП.
Намалувањето на коефициентот не беше само резултат на отплатата на кредитите, туку и на економскиот раст. Во последниве години, грчката економија порасна за повеќе од два проценти годишно, побрзо од просекот на Европската Унија, благодарение на инвестициите, туризмот и домашната побарувачка. Во исто време, државата постигна примарен буџетски суфицит, т.е. суфицитот пред плаќањата на каматата, па затоа можеше да насочи дел од расположливите пари во намалување на долгот.
Грчката канцеларија за управување со јавен долг истакнува дека просечниот рок на достасување на државните обврски е значително подолг отколку во повеќето споредливи европски земји. Годишните износи што државата треба да ги рефинансира затоа се релативно ниски. Атена сега ги користи поповолните фискални околности за дополнително намалување на идните обврски и зајакнување на довербата на инвеститорите.