Кабинскиот персонал – стјуардеси и стјуардеси – се првите луѓе што патникот ги гледа кога ќе влезе во авион. За многумина, оваа професија е симбол на елеганција, патување и живот без граници. Сепак, зад препознатливите униформи и пријателската насмевка се крие напорна работа што бара дисциплина, физичка подготвеност, емоционална стабилност и способност за реагирање во непредвидливи околности.
Колку всушност се плаќа таа работа? Одговорот зависи од географијата – разликите помеѓу Балканот, Западна Европа и земјите од Персискиот Залив не се само во нивото на заработка, туку и во начинот на живот што ја придружува оваа професија.
Заработка во регионот: помеѓу ентузијазмот и реалноста
Членовите на кабинскиот персонал во Србија заработуваат помеѓу 800 и 1.200 евра месечно, во зависност од авиокомпанијата, должината на стажот, бројот на работни часови и сезоната.
Според достапните податоци:
Ер Србија нуди основна плата од околу 95.000 динари, додека со додатоци и дневници, платата може да достигне 150.000 динари месечно.
„Виз Ер“ во Белград плаќа просечно помеѓу 900 и 1.200 евра, со бонуси од продажба за време на летот, додатоци за ноќни смени и дневница за операции надвор од базата.
Приходите се слични во регионот: во Хрватска и Унгарија се движат околу 1.400 евра, додека во Бугарија се малку пониски.
Иако платите не се високи, многумина остануваат на оваа работа поради љубовта кон воздухопловството, чувството на припадност кон екипажот и привилегијата да започнуваат работа секој ден – над облаците.
Од друга страна, работниот ритам е исклучително заморен. Смените започнуваат во раните утрински часови, летовите траат до 12 часа, а одморите се тешки за планирање, особено во текот на летната сезона. Предноста на домашните компании е што тие обезбедуваат бесплатна обука и сертификација, што може да чини неколку илјади евра во странство.
Европа: повеќе пари, но и побрзо темпо
На западот од континентот, каде што стандардот е повисок, а пазарот на трудот е поконкурентен, кабинскиот персонал заработува значително повисоки плати – но со построги правила и побавно темпо на работа.
Во „Рајанер“, почетната годишна плата е околу 21.000 фунти (27.000 американски долари), со неограничени бонуси за храна и пијалоци во лет. Екипажите имаат јасно дефиниран распоред – пет работни дена, три дена одмор – што е реткост во авијацијата.
„Изиџет“ плаќа помеѓу 1.500 и 2.200 фунти месечно, додека вкупните надоместоци можат да достигнат 2.500 фунти.
Кај традиционалните европски превозници како што се „Луфтханза“, „КЛМ“ или „Бритиш ервејс“, платите се движат помеѓу 2.500 и 3.500 евра, со надоместоци за интерконтинентални линии и ноќевања надвор од базата.
Сепак, високите трошоци за живот во Лондон, Амстердам или Франкфурт „јадат“ значителен дел од приходите, па затоа многу членови на екипажот делат станови или живеат во предградијата. Предноста се стабилни договори, синдикална заштита и пропишани одмори – според европските правила, екипажите не можат да летаат повеќе од 900 часа годишно и имаат најмалку седум слободни дена секој месец.
За разлика од регионот, каде што работата често се смета за привремено вработување, во Западна Европа многумина остануваат со децении, со можност за напредување во инструктор, супервизор или менаџер на екипажот на летот.
Земји од Персискиот Залив: високи плати и живот без трошоци
Најпознатите авиокомпании во светот од земјите од Персискиот Залив – Емирати, Катар ервејс, Етихад ервејс и Галф ер – со години привлекуваат кабински персонал од целиот свет.
Причината е јасна: платите се три пати повисоки отколку во Европа, а трошоците за живот се целосно покриени.
Во Емирати, просечната плата е помеѓу 2.500 и 3.500 долари месечно, со бесплатен стан во Дубаи, превоз, здравствено осигурување и намалена цена на авионската карта. Катар ервејс нуди слично ниво на плата, но со построги правила – дури и слободните денови мора да бидат одобрени однапред.
Етихад ервејс плаќа околу 2.800 долари, додека Галф ер нуди околу 2.400 долари месечно, со платен сместување.
Кабинскиот персонал во земјите од Заливот најчесто лета на долги, меѓуконтинентални рути, спијат во хотели низ целиот свет и имаат поголем број часови летање месечно. Иако барањата се строги, многумина истакнуваат дека финансиските услови се неспоредливи со сè во Европа – особено затоа што платите не се оданочуваат, а трошоците за живот (стан, превоз, комунални услуги, интернет) се целосно покриени од работодавачот.
Три модели на живот „помеѓу небото и земјата“
Разликите во платите и условите за работа јасно покажуваат три сосема различни модели на живот за кабинскиот персонал:
Регион: заработка од 900 до 1.200 евра, поскромни услови и недостаток на бенефиции, но пониски трошоци за живот.
Западна Европа: плати помеѓу 2.000 и 3.500 евра, со стабилни договори и синдикална заштита, но и високи трошоци за живот.
Земји од Заливот: Највисоко ниво на плата – од 2.500 до 3.500 долари, неоданочен приход и покриени трошоци за живот, но со строги правила и исцрпувачки работни циклуси.
Зад „сјајот“ на високите плати во Заливот се крие другата страна на работата – долги летови, пократки одмори и строг начин на живот во затворени комплекси. Сепак, за многумина, можноста да заштедат повеќе од половина од својот годишен приход и да патуваат низ светот вреди секој напор.