Сладок луксуз: Македонија со раст на цените на чоколадото од 20% – полошо поминаа Србија и Црна Гора

Минатата година, чоколадото имаше најголемо зголемување на цената во Европската Унија (ЕУ) меѓу прехранбените производи, за 17,9 проценти, а причината е сушата во Западна Африка, која ги зголеми цените на какаото.

Иако инфлацијата во 2025 година во ЕУ изнесуваше 2,5 проценти, таа беше 3,3 проценти за цените на храната и безалкохолните пијалоци.

Чоколадото се издвојува затоа што замрзнатото овошје е на второ место со 13 проценти, а говедското и телешкото месо се на трето место со бројка на раст од 10 проценти.

По нив следат јајцата со стапка од 8,4 проценти и путерот со 8,3 проценти, што е речиси 10 процентни поени помалку отколку во случајот со чоколадото.

Сепак, чоколадото не беше исто ниту во сите земји-членки. Напротив. Цената во Словачка се зголеми за 6,6 проценти, а во Полска за дури 32,6 проценти.

Во Хрватска, цената на чоколадото се зголеми за 15 проценти, исто како и во Австрија, што е малку пониско од просекот на ЕУ.

Во Словенија, растот беше 17 проценти, а во Германија 18 проценти.

Евростат објави и податоци за некои земји-кандидатки, па така во Србија цената на чоколадото се зголеми за високи 25 проценти, во Црна Гора за 21 процент, а во  Македонија за 20 проценти. Интересно е што во Албанија годишното зголемување на цените изнесуваше само 1,6 проценти, додека во Турција беше 44 проценти, иако турската бројка можеби не е најдобра за споредба бидејќи ги вклучува сите производи од какао и се однесува на годишната стапка за јануари 2026 година.

Во Швајцарија, која е позната по чоколадото, цената се зголеми за 12 проценти.

Балтичките земји, исто така, доживеаа висок раст на цените на чоколадото. Во Естонија и Литванија, тој е 31,5 проценти, а во Латвија 25,9 проценти, а меѓу нив беше и Романија, каде што зголемувањето беше 26,1 процент.

Зголемувањето на цените беше повисоко од просекот на ЕУ во 13 земји-членки.

Кипар, Луксембург и Италија се членовите каде што цената, заедно со Словачка, порасна најмалку, во опсег од осум до 11 проценти.

Белгија, која е позната и по производството на чоколадни производи, забележа зголемување на цените од 12,3 проценти.

Производството на какао е високо концентрирано во Западна Африка, особено во Гана и Брегот на Слоновата Коска, а во сезоната 2023-24, производството таму нагло опадна поради суша и растителни болести.

Какаото сочинува помеѓу 10 и 20 проценти од трошоците за производство на чоколадо. Неговите цени се зголемија од 3,28 долари за килограм во 2023 година на 7,80 долари минатата година.

Но, зошто растот на цената на чоколадото е толку различен?

Според Емилијано Магрини, кој работи како економист во Организацијата за храна и земјоделство (ФАО) на Обединетите нации, причините лежат во структурата на домашниот пазар на поединечните земји и степенот на интеграција на националната индустрија за чоколадо.

Така, земји како Германија, Франција, Италија, Белгија, Холандија или Швајцарија, кои имаат големо производство на чоколадни производи, обично имаат помал раст на цените.