Во првата половина од оваа година, Швајцарија значително го зголеми увозот на злато од руско потекло – дури 10,2 тони метал во вредност од 934,7 милиони долари.’
Ова е физички раст од 50 проценти во споредба со истиот период во 2024 година, додека во финансиска смисла вредноста е двојно зголемена. Иако Берн формално го поддржа ембаргото на ЕУ за руско злато во август 2022 година, практиката покажува дека трговијата не е запрена.
Правни дупки и „сивата зона“ на трговијата
Швајцарските регулатори во тоа време нагласија дека забраната не го опфаќа златото што ја напуштило Русија пред да бидат воведени мерките. Токму оваа формулација отвори простор за продолжување на трговијата – преку трети земји или преку претходно формирани залихи. Експертите ја нарекуваат оваа ситуација „сива зона“, но всушност тоа значи дека тековите не се прекинуваат, туку се пренасочуваат.
За Русија, извозот на злато останува клучен извор на заработка од девизи во време кога приходите од енергија се ограничени. За Швајцарија, од друга страна, златото не е само инвестиција, туку и столб на економијата – земјата со децении го има статусот на глобален центар за рафинирање и преработка на скапоцени метали.
Глобалниот контекст и растот на цените на златото
Вкупниот увоз на швајцарско злато во првата половина од годината достигна повеќе од 95,1 милијарди долари. Најголеми добавувачи се САД (19,2 милијарди долари), ОАЕ (17,6 милијарди долари), Канада (4,5 милијарди долари), Австралија (4,4 милијарди долари) и Узбекистан (4,3 милијарди долари). Структурата јасно покажува дека Берн не сака да зависи од еден пазар, туку гради разновидна мрежа на добавувачи.
Зголемувањето на трговијата се совпаѓа со скокот на цените на златото на светскиот пазар, додека инвеститорите сè повеќе го гледаат металот како безбедно засолниште во ерата на глобална нестабилност. И покрај политичките пораки за „строги санкции“, товарот вреден милиони долари сè уште се лизга низ дупките во системот.
Швајцарија го оправдува овој тренд со прагматизам – статусот на најголем центар во светот за преработка на злато не може да се одржува со политички гестови, туку со постојан проток на стоки. Во спротивно, ризикува да биде престигнат од конкурентски центри како Дубаи или Сингапур.
Останува отворено прашање дали Берн ќе може да го одржи овој курс на долг рок или притисоците од западните партнери ќе станат посилни. Едно е сигурно – во глобалната игра на злато, Швајцарија тешко може да си дозволи да се повлече.