Повеќето европски домаќинства сè уште чуваат пари на штедни сметки, иако диверзифицираните инвестициски портфолија би донеле раст од повеќе од 50% во текот на изминатата деценија. Според EFAMA, проблемот не е само во ризикот, туку и во финансиската писменост, даночните олеснувања и културата на инвестирање.
Директорот на Европската асоцијација за управување со фондови и средства (EFAMA), Танги ван дер Верве, во интервју за Euronews изјави дека повеќето европски домаќинства сè уште претпочитаат штедни сметки наместо да инвестираат, за разлика од Американците кои со децении поактивно инвестираат на пазарите на капитал.
Според податоците на Евробарометар 509, само околу 26% од домаќинствата во ЕУ некогаш поседувале инвестициски производ како што се фондови, акции или обврзници. Во исто време, повеќе од 50% од американските домаќинства инвестирале на берзата во последните 30 години, според податоците од агенцијата Галуп.
Ван дер Верве истакнува дека просечното портфолио на диверзифицирани фондови би пораснало за повеќе од 50% од 2014 до 2023 година, значително надминувајќи ја инфлацијата, според податоците од Европската агенција за хартии од вредност и пазари (ESMA). Ова значи дека Европејците пропуштаат значаен потенцијал за раст на капиталот.
Проблемот со финансиската писменост и даночните олеснувања
Според раководителот на EFAMA, постојат неколку причини зошто Европејците претпочитаат да штедат отколку да инвестираат: даночен третман, ниво на финансиска писменост, апетит за ризик и структура на пензиските системи.
Недостатокот на даночни олеснувања често е клучна разлика помеѓу земјите со високо ниво на инвестиции и оние каде што граѓаните се доминантни штедачи. Во многу земји од ЕУ, финансиската писменост е ниска, а културата на инвестирање е недоволно развиена.
Генерации Европејци пораснале со очекување дека државата ќе обезбеди сигурна пензија, која денес повеќе не е одржлива како единствена поддршка. Ова чувство на сигурност не ги мотивира граѓаните да преземат одговорност за сопствената финансиска иднина и да разгледаат алтернативи на банкарските депозити.
Дополнителен проблем е слабо развиениот систем на приватни и корпоративни пензиски фондови во многу земји-членки на ЕУ, што го ограничува учеството на малите инвеститори на пазарите на капитал.
Инерција и страв од правење грешки
Зошто Европејците сè уште чуваат пари на своите сметки, иако тие губат вредност во реални услови поради инфлацијата? Според директорот на EFAMA, тоа не е толку прашање на свесен избор колку на инерција.
Многумина се плашат да не направат грешка и да ги изгубат своите тешко заработени пари, па затоа претпочитаат да остават средства на банкарска сметка, која се перцепира како безбедно засолниште. Сепак, на долг рок, добро диверзифицираните портфолија генерираат стабилни приноси и го штитат капиталот од инфлација.
Во многу европски општества, сè уште постои културно табу кога станува збор за разговор за пари, дури и во рамките на семејството. Ова дополнително го забавува развојот на инвестициската култура.
„Најдобрата инвестиција што некој може да ја направи е инвестирањето во сопственото финансиско образование“, вели Ван дер Верве, додавајќи дека сложеноста на процесот на инвестирање сè уште ги одбива некои граѓани од пазарот на капитал.