Едногласноста е концепт кој често се тестира низ Европската унија.
Откако Русија ја нападна Украина на крајот на февруари минатата година, поделбите околу прашањата како што се воената помош и обидот на Украина за членство во ЕУ го предизвикаа обединетиот фронт.
Минатата недела, пристапот на ЕУ кон односите со Кина, еден од најблиските сојузници на Русија, исто така беше доведен во прашање откако францускиот претседател Емануел Макрон рече дека Европа не треба да ги следи Вашингтон или Пекинг за Тајван.
Сега поделбите во Унијата се предизвикани од украинските житарки.
Поради неодамнешниот пораст на евтини жито и земјоделски производи од Украина, Полска и Унгарија објавија привремени забрани за увоз во сабота за да ги заштитат интересите на сопствените земјоделци. Словачка им се придружи во понеделникот, а Бугарија во средата.
Додека Украина ја призна загриженоста на европските земјоделци, властите во Киев велат дека им е потешко на Украинците.
Но, има некои знаци на олеснување на кризата.
Највисоките функционери на ЕУ ги осудија мерките, но ветија дека ќе го решат проблемот со пари, предлагајќи милиони дополнителни евра за поддршка на земјоделците на континентот.
По разговорите со своите полски колеги во Варшава, украинскиот министер за земјоделство Микола Солски во средата потврди дека транзитот на украински жито и прехранбени производи ќе продолжи низ Полска.
Украина, исто така, треба да одржи разговори со други земји од ЕУ кои воведоа забрани подоцна оваа недела.
По започнувањето на руската инвазија, Москва ги блокираше бродските рути од пристаништата на Црното Море, запирајќи ги украинските бродови да транспортираат жито и други земјоделски производи во остатокот од светот, пишува Ал Џезира.
„Колку украински бродови ќе пропушти Москва?
Блокадата беше прекината во август минатата година, со потпишување на договор меѓу Русија и Украина, со кој продолжи извозот.
Сепак, Солски изрази загриженост за статусот на овој договор со Москва, кој истекува на 18 мај.
Тој рече дека „невозможно е да се предвиди колку бродови ќе пропушти Москва“.
Во меѓувреме, Русија ја обвини Украина за мешање во процесот на инспекција на бродовите на Турција.
Според податоците на ЕУ, заклучно со март 2023 година, преку Црноморската иницијатива за жито биле извезени повеќе од 23 милиони тони житарки и други прехранбени производи.
Со цел да се осигура дека нема повеќе пречки во глобалниот извоз, ЕУ едногласно се согласи да ги укине сите царини за украинските житарки и минатата година воведе „солидарни ленти“ за нивниот транзит.
По повеќе од една година војна, потегот ги налути земјоделците низ Источна и Централна Европа.
„Украинските жита треба да стигнат до земјите на кои итно им се потребни. Но, во исто време, тоа им отежнува на земјите како Романија, која извезува повеќе од половина од своето производство на жито“, изјави за Ал Џезира Алина Крету, извршен директор на Романскиот форум на професионални фармери и преработувачи.
Како европските претставници се справуваат со кризата?
„Ако некои локални трговци ги купат тие житарки од Украина, наместо да купуваат од локални земјоделци, што веќе се случува, нашите земјоделци ќе се соочат со банкрот, бидејќи не можеме да се натпреваруваме со цената на украинските жита“, рече таа.
„Сметаме дека ЕУ нема јасна слика за ситуацијата за земјоделците како нас. Забранувањето на увозот на украинско жито на нашиот пазар на одреден период и обезбедувањето негов строг транзит низ Романија ќе им помогне на нашите земјоделци да го пребродат овој тежок период“, рече Крету, која живее со својот сопруг на фарма во југоисточна Романија, каде што одгледуваат пченица, јачмен, пченка и сончоглед.
Слични чувства изразија земјоделските синдикати во Полска и другите земји од Централна и Источна Европа.
Европската комисија ги отфрли забраните за увоз и во соопштение рече дека „трговската политика на блокот е исклучива надлежност на ЕУ и затоа едностраните дејствија не се прифатливи“.
Матс Кувелиер, адвокат од Брисел кој се фокусира на ЕУ и меѓународната трговија, за Ал Џезира изјави дека тоа не ги спречува земјите-членки на ЕУ да го запрат влезот на земјоделски производи во ЕУ доколку утврдат дека производите не исполнуваат одредени услови, како на пр. како санитарни барања според стандардите на ЕУ.
Фон дер Лајен предложи дополнителни 100 милиони евра
„Словачка, на пример, се чини дека ја оправда својата забрана за увоз на украинско жито со откривање на пестициди кои не се дозволени во ЕУ“, рече тој.
Словачкиот министер за земјоделство Самуел Вљан рече дека забраната е воведена за да се заштити словачкиот земјоделски и прехранбен сектор и здравјето на потрошувачите, но додаде дека транзитот на украински житарки и други производи преку Словачка може да продолжи.
Претставниците на ЕУ ќе разговараат за забраните оваа недела.
Кувелиер додаде дека иако ЕК би можела да покрене постапка за прекршување против земја-членка на ЕУ ако не ги почитува трговските закони на блокот, тој очекува ЕК да се одлучи за помалку конфронтирачко решение, како што е понудата дополнителна поддршка за погодените земјоделци.
Во март, европскиот комесар за земјоделство Јануш Војчеховски додели 29,5 милиони евра за Полска, 16,75 милиони евра за Бугарија и 10,05 милиони евра за Романија во обид да ги поддржи земјоделците.
Во средата, претседателката на ЕК Урсула фон дер Лајен предложи дополнителен фонд од 100 милиони евра за поддршка на земјоделците.