Иако официјалната инфлација во еврозоната падна на 1,7%, анкетите покажуваат дека домаќинствата сè уште чувствуваат посилен пораст на цените отколку што сугерираат статистичките податоци. Намалувањето на јазот помеѓу „перцепираната“ и реалната инфлација би можело да има значителен позитивен ефект врз економијата на Еврозоната, изјави претседателката на Европската централна банка (ЕЦБ), Кристин Лагард, за време на дебатата со членовите на Европскиот парламент.
Инфлацијата опаѓа, но чувството за зголемување на цените останува
„Внимателно ја следиме перцепцијата за инфлацијата кај домаќинствата, не само затоа што влијае на економската активност и очекувањата, туку и со цел да продолжиме да ја градиме довербата кај граѓаните“, истакна Лагард.
Според неа, инфлацијата паднала од врвот од 10,6% во октомври 2022 година на блиску до целта од 2%. Во втората половина од минатата година, таа се движела околу тоа ниво, додека во јануари изнесувала 1,7%.
Сепак, податоците од анкетите на ЕЦБ за очекувањата на потрошувачите, кои се спроведуваат од април 2020 година, покажуваат дека граѓаните сè уште веруваат дека цените растат побрзо отколку што сугерираат официјалните податоци. Во просек, перцепираната инфлација во Еврозоната е за 1,2 процентни поени повисока од измерената.
Лагард го нарече овој феномен „историска глобална регуларност“ – луѓето забележуваат зголемување на цените повеќе отколку намалување на цените, а големите шокови како што се енергетските и геополитичките кризи остануваат подолго во колективната свест.
Храната и горивата ја обликуваат перцепцијата
Цените на храната и горивата се особено чувствителни, бидејќи сочинуваат значаен дел од дневната потрошувачка. Цените на храната растат побрзо од вкупната инфлација мерена со индексот HICP од 2022 година и, иако се очекува да се забават, би можеле да останат малку над 2% до крајот на 2026 година.
Лагард нагласи дека перцепцијата за инфлацијата влијае на одлуките за потрошувачката, штедењето и барањата за зголемување на платите, како и на довербата во институциите.
„Довербата е вредност сама по себе, но и фактор што помага во стабилизирањето на очекувањата за инфлација“, рече таа.
Слабеење на фундаменталните инфлаторни притисоци
Според податоците на ЕЦБ, базичната инфлација – која ги исклучува енергијата и храната – падна на 2,2%, од 2,3% во декември, што укажува на постепено слабеење на основните инфлаторни притисоци.
Во исто време, реалните плати почнаа да растат. Бидејќи инфлацијата е пониска од номиналниот раст на платите, куповната моќ на вработените не само што се опорави, туку во просек го надмина нивото од 2019 година.
Умерен раст во еврозоната, со послаб извоз
Зборувајќи за поширокиот економски контекст, Лагард изјави дека Еврозоната продолжува да расте, но со умерено темпо. Во четвртиот квартал од минатата година, растот беше проценет на 0,3%, додека се очекува вкупен раст од 1,5% во 2025 година.
Растот е првенствено поттикнат од домашната побарувачка, додека индустријата останува послаба, но релативно отпорна и покрај повисоките тарифи и геополитичката неизвесност. Услужниот сектор, особено информатичките и комуникациските активности, беше главен двигател, додека градежништвото постепено добиваше на интензитет.
Надворешната трговија, сепак, продолжува да има негативно влијание врз растот, а глобалната трговска средина е оценета како предизвикувачка.
Го избегна прашањето за предвремено заминување
За време на сесијата, германскиот европратеник Дамијан Бозелагер од партијата Волт праша за шпекулациите дека Лагард би можела да ја напушти ЕЦБ пред да заврши нејзиниот мандат во октомври 2027 година. Таа не одговори на тоа прашање.
Евентуалното предвремено заминување би можело да отвори поширока борба за клучни позиции во институциите на ЕУ, вклучително и нова трка за раководството на ЕЦБ.