Европската комисија немаше ефикасни алатки за следење на напредокот во транспортниот сектор во Западен Балкан, потпирајќи се на меѓународни финансиски институции, што потоа доведе до ослободување на финансиски средства надвор од рамката предвидена за завршување на одредени активности.
Барем така оценуваат европските ревизори откако ја анализираа досегашната имплементација на инвестициската рамка вредна 527 милиони евра, која беше дизајнирана за подобро поврзување на земјите од Западен Балкан со Европската Унија (ЕУ).
Таа инвестициска рамка беше лансирана пред повеќе од десет години, а Европскиот суд на ревизори заклучи дека е малку веројатно регионот на Западен Балкан да ја заврши планираната транспортна мрежа до рокот 2030 година.
Според проценката на тој суд, ЕУ сè уште нема сигурен увид во тоа дали проектите финансирани со европски пари се завршени на време и во рамките на буџетот.
Наодите се однесуваат на периодот помеѓу 2015 година и средината на минатата година. Во тој период, Европската комисија ги ослободи гореспоменатите 527 милиони евра. Ревизорите ја анализираа ситуацијата поврзана со 12 проекти за патна, железничка и водоводна инфраструктура во вредност од 341,6 милиони евра. Од нив, четири се во Босна и Херцеговина, по три во Северна Македонија и Србија и два во Косово.
Заклучоците покренуваат непријатни прашања за квалитетот на надзорот на една од стратешките инвестициски програми на ЕУ во Западен Балкан, што се смета за клучно во контекст на политиката на проширување.
„Во однос на проширувањето, добро развиената инфраструктура е чекор напред кон исполнување на критериумите за членство. Транспортните проекти во Западен Балкан напредуваат премногу бавно за да се постигне поврзување на таа област со ЕУ во оваа деценија“, рече членката на судот задолжена за извештајот, Лаима Андрикиене.
Според неа, како што објави „Еуроњуз“, Европската комисија треба да го подобри изборот, следењето и одржливоста на проектите и да ја зголеми видливоста на транспортните проекти во тој регион финансирани со европски пари.
Брисел често исплаќа доделени пари што го надминуваат напредокот во поединечните проекти, што ја ослабува сопствената способност да го користи финансирањето како лост за да обезбеди исполнување на планираниот распоред, оценуваат ревизорите.
Понатаму, ревизорите откриле дека Европската комисија во голема мера се потпирала на меѓународните финансиски институции во надзорот на проектите, па затоа препорачуваат Брисел да побара од овие институции да обезбедат податоци за тоа како ги извршуваат своите проценки и ги ублажуваат ризиците во имплементацијата.
Тие веруваат дека информациите се доставуваат доцна, дека доцнењата во имплементацијата на проектите не се соодветно пријавени и дека системот за следење не дава целосна слика за состојбата на терен.
Секој проект анализиран од Европскиот суд на ревизори е одложен, некои за повеќе од две години.
Од 43 одобрени транши за неповратни инвестиции, само шест беа завршени до средината на минатата година.
Интересно е и тоа што кај некои завршени инфраструктурни проекти постои ризик од недоволна искористеност бидејќи сообраќајните врски финансирани од други донатори не се завршени.
Европскиот суд на ревизори не може да изрекува финансиски санкции, да покренува судски постапки против поединци или да ги принудува институциите да ги менуваат политиките. Неговата примарна задача е да предупредува за неправилности или сомнителни измами при користењето на европските пари.