Пазарот на недвижности во Белград влегува во фаза во која, според експертите, е сè потешко да се зборува за „прифатлив дом“. Цените на квадратните метри во централните општини и новите луксузни комплекси веќе достигнаа или надминаа 5.000 евра за квадратен метар, додека во поширокиот центар на градот просечната цена на становите во новоградбата во одредени проекти го надмина нивото што беше резервирано за западните метрополи пред само неколку години.
Економистите предупредуваат дека главниот проблем е растечкиот јаз помеѓу растот на цените на недвижностите и растот на платите. Додека просечните плати во Србија растат во последните неколку години, растот на цените на становите е многу пати побрз, што доведе до ситуација каде што кредитната способност на граѓаните повеќе не го следи реалниот пазар.
Економистот Горан Николиќ од Институтот за европски студии претходно истакна дека пазарот во Белград е под силно влијание на „инвестицискиот капитал и дијаспората“, што ги крева цените над нивото што можат да го поддржат домашните приходи. Тој предупреди дека дел од побарувачката не се базира на решавање на станбеното прашање, туку на зачувување на вредноста на капиталот преку недвижности, што дополнително ги зголемува цените, пишува Телеграф рс.
Сличен став делат и некои агенти за недвижности кои наведуваат дека пазарот станал „двоен“ – додека на локалните купувачи им е сè потешко да го пронајдат својот прв стан, купувачите-инвестициски клиенти и купувачите од странство и дијаспората формираат паралелен сегмент кој не реагира на домашните економски услови.
Во одредени делови од Белград, како што се Врачар, Стар Град и Нов Белград, становите во новите згради сè повеќе се продаваат по цени што надминуваат 4.500 до 6.000 евра по квадратен метар, додека луксузните проекти на атрактивни локации чинат уште повеќе. Во исто време, просечната плата во Србија е сè уште неколку пати пониска од нивото потребно за кредитен долг за вакви недвижности без сериозно учество или дополнителни извори на приход.
Експертите за пазарот на недвижности предупредуваат дека ваков вид динамика не може да се одржи на долг рок без корекција. Економистот Милоје Обрадовиќ претходно истакна дека пазарите што растат побрзо од реалната економија влегуваат во зоната на ризик, бидејќи купувањето сè повеќе се базира на очекувањето за понатамошен раст на цените, а не на реалната употребна вредност на недвижностите.
Дополнителен фактор што влијае на цените е ограничената понуда на квалитетно земјиште во урбаните средини, како и растот на трошоците за изградба, но аналитичарите нагласуваат дека ова не го објаснува целосно забрзувањето на цените во последните неколку години.
Во овој контекст, Белград сè повеќе се споредува со пазарите на европските метрополи каде што становите станаа инструмент за инвестирање, а не основна потреба за живот. Ова го поставува прашањето за долгорочната одржливост на системот во кој на младите им е сè потешко да го добијат својот прв имот без помош на семејството или значителен капитал.