Вештачката интелигенција би можела да донесе невиден раст на продуктивноста, но исто така би можела да предизвика и отпуштање на голем број работни места. Нуриел Рубини верува дека таков развој речиси неизбежно ќе доведе до универзален основен приход или делумна државна сопственост на најголемите технолошки компании.
Економистот Нуриел Рубини, кој доби светско признание за своите предупредувања во пресрет на финансиската криза во 2008 година и го доби прекарот „Доктор Пропаст“, овој пат претставува исклучително оптимистичка – иако радикална – визија за иднината.
Рубини верува дека вештачката интелигенција и роботите ќе заменат голем дел од работната сила во следните 20 до 25 години, поради што традиционалните решенија, како што е зголемувањето на возраста за пензионирање, нема да бидат доволни. Тој зборуваше за ова во интервју за телевизијата „Блумберг“, одговарајќи на прашањето како да се решат долгорочните проблеми на американскиот систем за социјално осигурување.
Според официјален извештај од американската Администрација за социјално осигурување, фондот од кој се исплаќаат старосните и семејните пензии би можел да ги исцрпи своите резерви во последниот квартал од 2032 година. Комбинираните резерви на тој фонд и фондот за инвалидско осигурување се доволни, според сегашните проекции, до 2034 година. По исцрпувањето на резервите, сегашниот приход нема да исчезне, но нема да биде доволен за исплата на целиот износ на бенефиции предвидени со закон.
Основен приход и пред и по пензионирањето
Затоа, Рубини очекува воведување на некаков вид на универзален основен приход – редовен паричен надомест што државата би им го плаќала на сите граѓани, без оглед на тоа дали се вработени или колку приход заработуваат.
Според неговото сценарио, граѓаните би добивале таква поддршка не само по пензионирањето, туку и за време на нивниот работен век, додека вештачката интелигенција постепено ја намалува побарувачката за човечка работна сила.
„Веќе се движиме во таа насока“, рече Рубини, наведувајќи дека промената нема да биде само резултат на социјалната политика, туку економска неопходност во свет каде што машините произведуваат сè поголем дел од вкупното богатство.
Идејата за универзален основен приход се појавува сè почесто во политичките дискусии. На почетокот на 2026 година, британскиот министер за инвестиции Џејсон Стоквуд потврди дека владата дискутира за основниот приход и програмите за доживотно учење како можни начини за ублажување на губењето на работни места предизвикани од вештачката интелигенција. Засега, сепак, тоа не е официјално усвоена политика на британската влада.
Раст од десет проценти годишно до 2050 година?
Рубини верува дека револуцијата на вештачката интелигенција е најзначајната технолошка промена во човечката историја и дека постојните системи на крајот ќе прераснат во општа вештачка интелигенција – AGI, способна да ги достигне или надмине луѓето во голем број когнитивни задачи.
Таквиот развој, според неговата проценка, би можел драматично да го забрза американскиот економски раст. Рубини очекува дека годишната стапка на раст би можела да се зголеми на помеѓу два и четири проценти до крајот на оваа деценија, на околу шест проценти до 2040 година, па дури и на десет проценти до 2050 година.
Овие бројки не се консензуална економска прогноза, туку многу оптимистичко сценарио на Рубини засновано на претпоставката дека вештачката интелигенција ќе предизвика историски скок на продуктивноста.
Во таква економија, машините би создале поголем дел од новата вредност, но во исто време, би се поставило прашањето кому му припаѓа приходот и капиталот што произлегуваат од него.