Германскиот канцелар Фридрих Мерц и лидерите на пет други земји-членки на ЕУ се заканија дека нема да го поддржат новиот седумгодишен буџет на Унијата доколку не бидат вклучени кратења во вредност од стотици милијарди евра.
Германија, Холандија, Шведска, Данска, Австрија и Финска бараат темелна реформа на буџетот за периодот од 2028 до 2034 година. Европската комисија предложи рамка вредна речиси два трилиони евра, или околу 1,26 проценти од просечниот бруто национален доход на ЕУ во тој период.
Лидерите на шесте земји велат дека европскиот буџет мора да се прилагоди на новите економски и безбедносни приоритети и дека не е можно значително да се зголемат средствата за одбрана, конкурентност и индустрија во исто време, а воедно да се задржат сегашните нивоа на традиционални трошоци.
„Буџетот мора темелно да се реформира. Мора да одржиме избори“, напишаа шесте држави во писмото.
Дипломат од еден од потписниците рече дека без кратења во вредност од стотици милијарди евра, договор нема да биде можен оваа година.
Повеќе пари за одбрана и конкурентност, помалку за традиционални политики
Шесте земји сакаат да ги пренасочат поголемиот дел од средствата кон одбраната и иновативните компании, за да може ЕУ да одговори на сè посилната конкуренција од САД и Кина.
Во исто време, тие бараат намалување на средствата за земјоделство и помалку развиени региони, области кои традиционално сочинуваат голем дел од европските буџетски трошоци.
Предлогот на Комисијата веќе предвидува значителна промена во структурата на идниот буџет, вклучувајќи посилен акцент на одбраната, безбедноста, конкурентноста, енергијата и отпорноста, додека политиките за земјоделство и кохезија ќе останат меѓу клучните приоритети.
Германија и другите пет потписнички заедно обезбедуваат околу 40 проценти од приходите на европскиот буџет, поради што нивното барање има голема тежина во преговорите.
Усвојувањето на повеќегодишна финансиска рамка бара едногласна согласност од сите 27 земји-членки.
Седумнаесет земји бараат токму спротивното
Од другата страна на преговарачката маса е група од 17 земји, вклучувајќи ги Шпанија и Италија, кои бараат средствата за земјоделство и регионален развој да не се намалуваат, туку да се зголемуваат.
Некои од овие земји исто така сакаат вкупниот буџет да биде поголем од речиси двете милијарди евра предложени од Комисијата и се залагаат за ново заедничко задолжување од страна на ЕУ.
На таквата идеја се спротивставуваат Германија и нејзините сојузници, кои го сметаат заедничкиот долг за неприфатлив модел за финансирање на растечката европска потрошувачка.
Франција зазема поинаков став. Иако е нето придонесувач во европскиот буџет, таа во исто време е најголем корисник на земјоделски субвенции и се залага за нови извори на приход на ниво на целата Унија.
Европската комисија предложи дополнителни 60 милијарди евра годишно да се собираат преку нови извори на приходи, вклучувајќи повисоки приходи од системот за тргување со емисии, механизам за прилагодување на јаглеродот на границите, даноци поврзани со нерециклиран електронски отпад, тутун и големи компании.
Сепак, ваквите предлози наидуваат на отпор од земјите-членки бидејќи оданочувањето е сè уште првенствено национална надлежност.
Преговорите влегуваат во чувствителна фаза
Ирска, која моментално претседава со Советот на ЕУ, треба да подготви компромисен предлог до средината на октомври.
