Претставниците на Европската Унија (ЕУ) изработуваат план за одговор во случај на голема банкарска криза, а тоа доаѓа приближно три години откако Швајцарија мораше да го избегне колапсот на Кредит Свис, кој на крајот беше преземен од УБС.
Прашањето за одговорот на кризата на некои од големите банки е проблем што ЕУ сè уште не го решила целосно речиси две децении по големата финансиска криза од 2008 година, и покрај тоа што се воведени регулативи за акционерите и кредиторите да можат да ги апсорбираат загубите на пропадната банка.
Сепак, останува празнина што ги изложува јавните финансии на ризикот од инјектирање пари во случај на следната голема банкарска криза, што е секако кошмар за многу европски влади чии буџети се веќе оптоварени од неколку различни кризи во последните неколку години.
ЕУ се обидува да ја модернизира економијата, да инвестира во одбрана и енергија, па последното нешто што ѝ треба е колапсот на една од големите банки како што се Дојче Банк, УниКредит или БНП Парибас.
Европската комисија сега, наместо да чека можна криза, почна да разработува план чија цел е да го реши таканаречениот „проблем со понеделник наутро“, кога банка во проблеми по драматичен викенд излегува солвентна на хартија, но без вистински пари што штедачите ги паничат и ги повлекуваат, додека инвеститорите одбиваат да се вклучат.
„Недостатокот на соодветен европски механизам резултира со постоење на дупки во рамката за управување со кризи, што го поткопува кредибилитетот и довербата. Оваа неизвесност создава ризик за националните буџети, целата економија на ЕУ и приоритетите за финансирање“, се наведува во документ на Европската комисија до кој увид има Политико.
Credit Suisse е јасен пример за тоа колку пари се потребни за да се спаси банка кога довербата е исчезната. Швајцарските власти мобилизираа спасувачки пакет во вредност од околу 260 милијарди франци во 2023 година, приближно една третина од бруто домашниот производ на Швајцарија во тоа време, за да го одржат Credit Suisse до влезот на UBS.
ЕУ не може да го копира швајцарскиот пример затоа што нема ниту едно министерство за финансии кое може да стапи.
Во последниве години беа смислени правила според кои банките мора да градат заштитни слоеви кои властите можат да ги користат за стабилизирање на проблематичните банки, а има резерва од 81 милијарда евра надгледувана од Европскиот единствен одбор за резолуција (СРБ), кој е дел од банкарската унија на земјите од еврозоната.
Сепак, сето ова може да биде недоволно доколку банката во криза не може да дојде со доволно пари за да продолжи со работа.
Ниту пак Европската централна банка може едноставно да печати пари за да ги апсорбира загубите што ѝ припаѓаат на одредена влада или банка.
Брисел сега се консултира и со експерти од ЕЦБ, СРБ и Европскиот механизам за стабилизација (ЕСМ), и многу е веројатно дека оваа тема ќе достигне ниво на дискусија меѓу министрите за финансии на земјите-членки дури следната година.
Во меѓувреме, Европската комисија работи и на стратегија за зајакнување на конкурентноста на европските банки на глобално ниво.
Во моментов, идејата на Брисел е ЕЦБ првично да обезбеди почетна финансиска инјекција на банката во проблеми, а како колатерал банката би издадела посебна обврзница гарантирана од СРБ.
Доколку банката пропадне, што би ја направило обврзницата безвредна, СРБ би ги искористил своите резерви од 81 милијарда евра за да ги врати парите на ЕЦБ. Меѓутоа, ако тоа не е доволно, СРБ би можел да побара заем од банкарскиот сектор или да прибегне кон пари за да ги спаси банките во рамките на ЕСМ.
Сепак, треба да се каже дека договорот за тој фонд на ЕСМ сè уште не е ратификуван од Италија, па затоа сè уште не е оперативен, објавува Financije.hr
Да не беше сето тоа доволно, товарот ќе паднеше врз владата на земјата чија банка е во прашање, при што, во случај да нема доволно готовина, таа влада би можела да побара заем од ЕСМ.
Ниту една од институциите засега не сакаше да коментира за предлогот.