Нова анализа покажува дека европскиот соларен капацитет би можел да заштеди на континентот дури 67,5 милијарди евра до крајот на годината, доколку цените на гасот останат високи.
Сончевата енергија ѝ помага на Европа да ги ублажи високите трошоци за увоз на фосилни горива, додека војната со Иран поттикнува силен пораст на цените на нафтата и гасот. Брент нафтата, глобалната референтна цена, порасна за повеќе од 50 проценти од почетокот на конфликтот на Блискиот Исток, достигнувајќи 107 евра за барел на 31 март.
Референтната холандска цена на гасот TTF, исто така, скокна за околу 70 проценти, што значи дека во март 2026 година би можело да се забележи најголем месечен пораст на цените на гасот во Европа од септември 2021 година.
Голем дел од тој раст се припишува на практичното затворање на Ормутскиот теснец, низ кој минува околу една петтина од светската нафта. Но, новата анализа на организацијата SolarPower Europe покажува дека употребата на сончева енергија во Европа од 1 март донесе заштеди од повеќе од 100 милиони евра дневно, или вкупно повеќе од три милијарди евра. Доколку цените на бензинот останат високи, вкупните заштеди во 2026 година би можеле да достигнат 67,5 милијарди евра, пишува Euronews.
Важен механизам за заштита
Во извештајот се истакнува дека соларниот капацитет веќе претставува „важен заштитен механизам“ од енергетскиот шок предизвикан од војната. Само во првите 20 дена од март, според анализата заснована на податоци од Rystad Energy, производството на сончева енергија ѝ заштедило на ЕУ две милијарди евра што инаку би биле потрошени за увоз на фосилни горива.
Аналитичарите наведуваат дека сончевата енергија ги намалила вкупните трошоци за задоволување на енергетските потреби на ЕУ за речиси една третина. И покрај ова, европскиот пазар на сончева енергија покажува знаци на забавување за прв пат по десет години.
„Време е да се учи не од една, туку од две енергетски кризи“, рече Валбурга Хеметсбергер, директорка на SolarPower Europe.
Инвестициите стагнираат
„Растот на сончевата енергија во Европа стагнира токму во моментот кога нејзините придобивки се поголеми од кога било. Клучната задача за донесувачите на одлуки е да го искористат максимално потенцијалот на сончевата енергија“, рече таа.
Некои европски земји веќе ги покажаа придобивките од инвестирањето во зелена енергија. Од 2019 година, Шпанија го дуплираше својот капацитет на ветер и соларна енергија, додавајќи повеќе од 40 гигавати во енергетскиот систем. Според анализата на тинк-тенкот Ембер, тој раст го намалил влијанието на скапите фосилни горива врз цените на електричната енергија за 75 проценти.
На европските пазари на електрична енергија, цената се одредува според најскапиот извор што ја покрива побарувачката, обично фосилни горива. Но, со растот на производството од поевтини извори како што се сончевата и ветерот, гасот и јагленот ги одредуваат цените сè помалку и помалку.
Хрватска меѓу лидерите
Рекордното производство на енергија од ветер, исто така, ѝ помогна на Обединетото Кралство да постави нов рекорд за обновлива енергија. На 26 март, производството на енергија од ветер достигна 23.880 мегавати, доволно за снабдување на 23 милиони домаќинства.
Во 2025 година, енергијата од ветер и сончева енергија произведоа повеќе електрична енергија во ЕУ отколку фосилните горива за прв пат, што се смета за голем чекор во енергетската транзиција. Според извештајот на Ембер, овие извори учествуваа со рекордни 30 проценти во производството на електрична енергија во ЕУ.
Во 2024 година, Австрија беше лидер со 90 проценти електрична енергија од обновливи извори, главно благодарение на хидроцентралите. Шведска следи со 88 и Данска со 80 проценти. Зад нив се Грузија, Португалија, Шпанија и Хрватска со 58 проценти удел на обновливи извори, додека Малта е на задната страна со само 10,7 проценти.
