Новата европска директива за третман на комунални отпадни води би можела да доведе до зголемување на цената на лековите, а сегментот на генерички лекови би можел да биде најпогоден, предупредуваат фармацевтските компании, а веста ја пренесува Хина.
Имено, според таа Директива, фармацевтската и козметичката индустрија, преку моделот на проширена одговорност на производителот, треба да сноси најмалку 80 проценти од трошоците за дополнителната, кватернерна фаза (четврта фаза, најлесно е да ја замислите како „филтер за невидливите загадувачи) на третман на отпадни води, која ги отстранува микрозагадувачите што класичните системи не можат да ги отстранат, вклучувајќи ги и остатоците од лекови.
Дебатата за Директивата, според тоа, го отвора поширокото прашање дали Европа може истовремено да постигне амбициозни еколошки цели и да одржи стабилно производство на евтини генерички лекови.
Фармацевтската индустрија бара привремено запирање на спроведувањето на директивата во нејзината сегашна форма и подетална проценка на нејзините економски последици, додека научниците предупредуваат дека одложувањето на дополнителното прочистување би можело да го продлабочи проблемот со фармацевтската контаминација и антимикробната резистенција.
Фармацевтската индустрија предупредува дека сегментот на генерички лекови би можел да биде најпогоден. Генеричките лекови сочинуваат околу 70 проценти од сите терапии во Европа, но помалку од 20 проценти од вкупните трошоци за лекови, со строго регулирани цени и ниски маржи.
„Тука не зборуваме за индустријата што бара ослободување, туку за секторот што обезбедува најголем дел од терапијата во Европа. Во таков систем, едноставно нема каде да се апсорбираат дополнителните трошоци на ова ниво“, рече претседателката на HUP – Здружението на производители на лекови, Ана Гонгола.
Претставниците на индустријата предупредуваат дека цените на генеричките лекови се намалиле за приближно осум проценти во текот на изминатата деценија и покрај зголемувањето на трошоците за енергија, транспорт и работна сила. Тие сметаат дека терапиите за кардиоваскуларни заболувања, дијабетес, заболувања на централниот нервен систем, антибиотиците и дел од онколошките терапии се особено ранливи.
Индустриската асоцијација „Лекови за Европа“ проценува дека одредени лекови би можеле да станат значително поскапи за да ги апсорбираат трошоците воведени со Директивата. Илустративен пример е метформинот, широко користен лек за дијабетес, за кој се проценува дека цената по кутија би можела да се зголеми до 800 проценти.
Претседателот на Управниот одбор на „Плива “, Николина Диздар Чехулиќ, предупреди дека прекумерните дополнителни трошоци би можеле да доведат до повлекување на некои лекови од пазарот, намалување на бројот на производители и зголемен ризик од недостиг.
Во исто време, фармацевтската индустрија предупредува и на можноста за создавање „спирала на трошоци“ – ситуација во која, по повлекувањето на дел од производителот од пазарот, истиот вкупен трошок за прочистување би се распределил на помал број преостанати производители, што би ги направило дополнителните терапии економски неодржливи.
Претставниците на производителите на лекови, исто така, ги доведуваат во прашање некои од проценките врз кои се темели моделот на финансирање на Директивата. Тие наведуваат дека проценките за трошоците за имплементација во некои земји-членки значително се разликуваат од првичните проценки на Европската комисија. Како пример, тие ја истакнуваат Холандија, каде што годишните трошоци за кватернерно прочистување се проценуваат на околу 400 милиони евра.
Научниците предупредуваат дека проблемот со фармацевтското загадување претставува сериозен предизвик за јавното здравје и животната средина.
Николина Удиковиќ Колиќ, раководител на Лабораторијата за микробиологија и биотехнологија на животната средина во Институтот „Руѓер Бошковиќ“, предупредува дека антибиотиците се меѓу фармацевтските микрозагадувачи кои предизвикуваат најголема загриженост во водните екосистеми.
„Антибиотиците стигнуваат до животната средина главно преку отпадни води, и општински и од болници и фармацевтска индустрија. Бидејќи конвенционалните уреди не ги отстрануваат ефикасно, тие се појавуваат во мерливи концентрации во реките, езерата и подземните води“, рече Удиковиќ Колиќ.
Антибиотиците претставуваат посебен проблем бидејќи дури и при многу ниски концентрации можат да дејствуваат како селективен притисок што го поттикнува развојот на антимикробна резистенција.
„За разлика од многу други загадувачи, антибиотиците дејствуваат како селективен притисок при концентрации недоволни за убивање на бактерии, поттикнувајќи го развојот на отпорност во микробните заедници во животната средина што потоа може да се пренесе на клинички значајни бактерии“, предупреди таа.
Истражувањето спроведено на хрватските постројки за третман на отпадни води покажа дека милијарди цревни бактерии отпорни на антибиотици се испуштаат во реките секој ден.
„Некои од најопасните бактерии и гени за отпорност на антибиотици од последната линија на одбрана не само што го преживуваат третманот, туку во одредени услови по прочистувањето има релативно повеќе од нив отколку порано. Ова значи дека отпадните води не се само хемикалија, туку и микробиолошко загадување со потенцијални импликации врз јавното здравје“, рече Удиковиќ Колиќ.
Таа оцени дека планираната европска регулатива за дополнително ниво на третман на отпадни води е не само оправдана, туку и неопходна мерка за заштита на јавното здравје и водните екосистеми.