Европската централна банка треба да ги зголеми каматните стапки во јуни, дури и ако мировните преговори со Иран завршат со договор, изјави членката на Извршниот одбор на ЕЦБ, Изабел Шнабел. Според нејзината проценка, енергетскиот шок трае подолго од очекуваното, а високите цени на енергијата веќе се прелеваат во пошироката економија.
ЕЦБ ги задржа каматните стапки непроменети во изминатата година, но на последниот состанок беше дискутирано за можно зголемување, бидејќи повисоките трошоци за енергија повторно ја турнаа инфлацијата над целта од два проценти. Сè повеќе претставници на централната банка сигнализираа во последните недели дека монетарната политика можеби ќе мора да реагира.
„Со оглед на обемот и трајноста на сегашниот шок, според мене повеќе не е можно само да се гледа низ него“, изјави Шнабел за Ројтерс. „Од денешна перспектива, мислам дека зголемувањето на каматните стапки во јуни ќе биде неопходно.“
Иако САД сигнализираа напредок во мировните преговори со Иран, Шнабел верува дека ЕЦБ можеби ја поминала точката каде што евентуалниот договор би бил доволен за да се спречи реакција на централната банка. Причината е штетата врз енергетската инфраструктура и фактот дека високите цени на енергијата веќе се прелеваат во другите делови од економијата.
„Дури и ако војната заврши денес, веќе е нанесена голема штета на енергетската инфраструктура и глобалните синџири на снабдување. Затоа верувам дека монетарна реакција би била неопходна дури и тогаш“, рече Шнабел.
Таа додаде дека ситуацијата, кога станува збор за трајноста на шокот, веќе го надминала неповолното сценарио кое претпоставуваше брза нормализација на цените на нафтата.
Инфлацијата во еврозоната достигна три проценти минатиот месец, а дополнителен раст на цените е сè уште можен. ЕЦБ е особено загрижена за таканаречените секундарни ефекти, т.е. ризикот високите трошоци за енергија да почнат да ги зголемуваат цените на другите стоки и услуги и да започнат инфлаторна спирала што е тешко да се запре подоцна.
Шнабел вели дека некои од тие ефекти можеби веќе се видливи во податоците, вклучувајќи ја анкетата на ЕЦБ за очекувањата на потрошувачите, индикаторите PMI и индикаторот за расположение на Европската комисија.
„Гледаме сè повеќе знаци дека шокот се прелева на други делови од потрошувачката кошничка“, рече таа.
Послабиот раст ја комплицира одлуката на ЕЦБ
По јуни, ЕЦБ не треба однапред да се обврзува на понатамошни движења, според Шнабел. Според неа, одлуките треба да се донесуваат од состанок до состанок, во зависност од новите податоци.
Сепак, таа потсети дека основната проекција на самата ЕЦБ вклучува две зголемувања на каматните стапки, што сугерира дека едно зголемување можеби не е доволно. Финансиските пазари веќе целосно очекуваат две зголемувања на депозитната стапка на ЕЦБ, која сега изнесува два проценти, и гледаат околу 50 проценти шанса за трет потег во текот на следната година. Економистите се повнимателни и генерално очекуваат две зголемувања, по што би можело да следи намалување на стапката во средината на 2027 година.
Главната причина за претпазливост е слабиот раст на економијата на еврозоната. Европската комисија минатата недела прогнозираше раст од 0,9 проценти во 2026 година, што би значело силно забавување во споредба со минатата година, а таа проценка би можела да биде премногу оптимистична ако енергетскиот шок продолжи.
„Со оглед на големата перзистентност на шокот, верувам дека негативното влијание врз економскиот раст исто така ќе биде посилно“, рече Шнабел. „Забележавме остар пад на индикаторите за доверба, особено кај потрошувачите“.
Според нејзината проценка, сето ова значи дека ризиците за економскиот раст се наклонети надолу, додека инфлаторните ризици се наклонети нагоре.
Шнабел, која е задолжена за пазарните операции во ЕЦБ, рече дека финансиските пазари ги апсорбираат најновите промени релативно мирно досега и дека неодамнешната нестабилност на приносите од државните обврзници не е загрижувачка.
„Растот на приносите од обврзниците во еврозоната е главно поттикнат од растот на компензацијата за инфлацијата“, рече таа. „Ова делумно го одразува зголемувањето на премијата за ризик од инфлација поради зголемената неизвесност околу идните перспективи за инфлацијата.“