Приказните за четиридневната работна недела во медиумите замреа во текот на 2023 и 2024 година, кога помина првиот бран на постпандемиски пилот-проекти. Сепак, како што е потврдено од бројни примери од целиот свет, ова не значи дека идејата е напуштена. Всушност, темата само се пресели од доменот на теоретски дискусии и наслови во сферата на конкретна примена, законодавство и колективно договарање.
Денес, во различни форми, овој модел стана дел од официјалното трудово право или широко распространета практика во земји како Белгија, Исланд, Велика Британија, Јапонија, Шпанија и Португалија.
Правни рамки и модели на примена во светот
Распространетоста на практиката на примена на четиридневната работна недела низ целиот свет покажува дека оваа идеја нема единствена формула. Државите избрале различни патишта во зависност од нивните економски политики и трудово законодавство.
На пример, Белгија официјално го усвои таканаречениот „Договор за труд“ во ноември 2022 година, со што стана првата европска земја што им даде на работниците законско право на четиридневна работна недела. Сепак, белгискиот модел не го намалува вкупниот број на работни часови во текот на неделата.
Како што објаснува официјалниот водич на Белгиската федерална служба за јавно вработување (FPS Employment), вработените сè уште работат 38 или 40 часа неделно, но ги кондензираат во четири работни дена од 9,5 или 10 часа на ден.
Иако овој систем им обезбедува на работниците три последователни слободни дена, аналитичарите посочуваат дека предолгиот работен ден не го решава проблемот со физичкиот и психолошкиот замор на работното место.
Пионерскиот потфат на Исланд во јавниот сектор и британскиот модел 100-80-100
Сосема поинаков пристап беше применет во Исланд, каде што помеѓу 2015 и 2019 година беше спроведено најголемото истражување за јавниот сектор во светот. Намалувањето на работните часови од 40 на 35 или 36 неделно, додека се зачувува нивото на платите како кај 40-часовната работна недела, вклучуваше над 2.500 работници во градинки, болници и градски служби.
Деталната студија на тинк-тенкот Autonomy за успехот на Исланд со работата со скратено работно време покажа дека продуктивноста останала иста или се подобрила во сите сектори. Денес, благодарение на синдикалните преговори, над 86 проценти од работното население во Исланд го доби правото на скратено работно време или намалување на неделното работно време.
Во Велика Британија, од јуни до декември 2022 година, најпознатиот и најобемниот пилот-проект во приватниот сектор беше спроведен под водство на непрофитната организација 4 Day Week Global, во соработка со научници од Кембриџ и Бостон колеџ.
Моделот се базираше на формулата 100-80-100, според која работниците добиваат 100 проценти од платите за 80 проценти од времето, со обврска да одржуваат 100 проценти продуктивност.
Според официјалниот извештај за резултатите од 4 Day Week Global во Велика Британија, приходите на компаниите учеснички се зголемија во просек за 35 проценти на годишно ниво.
По завршувањето на експериментот, дури 92 проценти од компаниите одлучија да ја задржат четиридневната работна недела како постојана деловна практика.
Државни стимулации во Шпанија и Португалија, промена на бизнис моделот во Јапонија
На крајот на 2022 година, шпанската влада започна тригодишен проект вреден 10 милиони евра, насочен првенствено кон мали и средни претпријатија во индустрискиот сектор.
Агенцијата Ројтерс пишуваше за шпанскиот државен проект за четиридневна работна недела и наведе дека државата директно ги субвенционира компаниите што го намалуваат работното време без да ги намалуваат платите. Како што е наведено, тие ги компензираат трошоците за реорганизација и потенцијални нови вработувања.
Сличен национален пилот-проект беше спроведен во Португалија, предводен од тим истражувачи од Универзитетот во Лондон и Бизнис школата Хенли.
Во истражувањето учествуваа 41 приватна компанија. Според податоците, просечното работно време е намалено за 12 проценти – од 41,5 на 36,5 часа. Дури 80 проценти од менаџерите го оценија проектот како финансиски неутрален или позитивен, со зголемување на приходите и намалување на отсуството од работа.
Процентот на работници кои имале тешкотии во балансирањето помеѓу работата и приватниот живот драстично се намали – од 50 на само 16 проценти. Исто така, по шестмесечен пробен период, само 4 од 41 компании се вратија на петдневната работна недела, додека останатите продолжија да го спроведуваат моделот.
Во Азија, каде што постои изразена култура на прекувремена работа, Министерството за труд на Јапонија официјално препорача четиридневен модел како дел од своите упатства за рамнотежа помеѓу работата и приватниот живот.
Еден од најраните и најуспешните експерименти го спроведе Microsoft Japan како дел од проектот „Предизвик за избор помеѓу работата и приватниот живот“. Официјалните податоци од извештајот на Microsoft за 2019 година, објавен од Guardian, покажаа скок на продуктивноста по вработен за дури 39,9 проценти.
Исто така, имаше намалување од 23 проценти на потрошувачката на електрична енергија во канцелариите, како и заштеда од 92 проценти на хартија за печатење. По овие резултати, индустриските гиганти како што е Panasonic Corporation официјално ја воведоа опцијата за четиридневна работна недела за своите вработени.