Европските банки не се доволно подготвени за финансиски загуби што би можеле да бидат предизвикани од климатските промени, предупредува „Фајненшл воч“ во нов извештај во кој предлага воведување на посебен слој за заштита на капиталот за изложеноста на банките на климатски промени.
Организацијата верува дека банките денес ги третираат изложеностите поврзани со климатските промени како глобалното затоплување сериозно да нема да влијае на нивната вредност. Таквиот пристап, предупредуваат тие, создава системски ризик за финансискиот систем.
Проблемот не е само кај индивидуалните заеми или поединечните банки. Климатските ризици се акумулираат истовремено низ целиот банкарски систем.
Кога екстремните временски настани ги оштетуваат бизнисите, домовите или инфраструктурата зад банкарските заеми, тие заеми можат да престанат да функционираат правилно. Кога владите го забрзуваат преминот од фосилни горива, кредитирањето на секторите со интензивна потрошувачка на јаглерод може да изгуби вредност.
Затоа, „Фајненс воч“ предлага формула што однапред би им го одредила на банките дополнителниот капитал потребен за апсорбирање на идните климатски загуби. Целта е да се создаде финансиска перница пред да се материјализираат загубите.
Томас Ларибл, службеник за истражување и застапување во „Фајненс воч“, рече дека климатските промени се забрзуваат, додека моделите на ризик на банките продолжуваат да се потпираат на историски податоци.
„Тоа е како банките да пловат низ ледено поле со неисправен радар. Опасноста е таму, но нејзината скала не е јасна. Нашата формула би го зајакнала трупот на бродот пред ударот“, рече тој.
Според него, предложената формула би им дала на супервизорите конкретна бројка за тоа колку дополнителен капитал им е потребен на банките за да бидат поотпорни на климатските ризици.
„Фајненс воч“ предупредува дека постојните методи за управување со ризици го мапираат познатото минато на сè понепредвидлива иднина. Но, климатскиот ризик е кумулативен и зависи од пресвртните точки кон кои светот брзо се приближува.
Во извештајот се наведува дека светот е на добар пат за затоплување од 2,8 степени Целзиусови до крајот на векот, додека прагот од 1,5 степени би можел да биде пробиен веќе во 2029 година.
Банкарските модели, тврди „Фајненшл воч“, не го доловуваат обемот на ризиците што доаѓаат.
Според извештајот, две третини од изложеноста на банките од Европската економска зона кон нефинансиските компании е поврзана со активности што придонесуваат за климатските промени.
Најголемите банки во светот истовремено имаат повеќе од 1,6 трилиони долари кредитна изложеност на средства поврзани со фосилни горива.
Ваквите средства може нагло да се амортизираат како што се забрзува енергетската транзиција. Од друга страна, билансите на банките се исто така полни со средства изложени на физички климатски ризици, од станбени кредити до корпоративни кредити.
Топлинските бранови, поплавите и сушите можат истовремено да влијаат на голем број заемопримачи и институции. Токму затоа, предупредува „Фајненшл воч“, климатскиот ризик не е само проблем за поединечна банка, туку и закана за стабилноста на целиот финансиски систем.
Ларибл верува дека финансиските власти веќе ја знаат логиката на таков пристап бидејќи за одредени изложености, на пример недвижности, тие веќе бараат заштитни слоеви на капиталот кога проценуваат дека ризиците се акумулираат во еден сектор.
„Климатските промени се токму таков вид ризик, само поголем и потежок за моделирање. Нашата формула ги третира климатските промени како системски ризик каков што веќе е“, рече Ларибл.
Предложената формула го пресметува дополнителниот ризик од ненадејна транзиција и од тоа колку глобалното затоплување ќе ја надмине целта од 1,5 степени Целзиусови.
Применета на изложеноста на банките на фосилни горива, формулата би барала околу 20,5 проценти повеќе капитал за да ги апсорбира загубите. Ова би значело околу 18 милијарди евра дополнителен капитал во банкарскиот сектор на Европската Унија.
„Фајненшл воч“ предлага заштитниот слој да се воведува постепено. Тој нема да се применува на изложености што го намалуваат климатскиот ризик, како што е финансирањето на обновливи извори на енергија.
Организацијата ги повикува европските регулатори да започнат со изложеноста на фосилни горива, а потоа постепено да го прошират пристапот до други сектори со интензивна емисија на јаглерод.
Пораката на извештајот е дека банките повеќе не можат да ги третираат климатските промени како далечен или тешко мерлив ризик. Доколку физичките и транзициските климатски ризици истовремено се одразат на билансите на банките, трошокот нема да биде само еколошки или социјален, туку и финансиски.
Затоа „Фајненс воч“ повикува климатскиот ризик во банкарството да се третира како она што, според нивното толкување, веќе е: системски ризик кој бара заштита на капиталот пред штетата да стане видлива во загуби.