Пред петнаесет години, Грција беше синоним за должничка криза, политичка нестабилност и неизвесност за иднината на Еврозоната.
Денес, таа испраќа сосема поинаква порака до финансиските пазари.
Грција предвреме отплати дополнителни 6,9 милијарди евра кредити што ги доби за време на првиот меѓународен пакет помош од 2010 година, објавува Ројтерс.
Ова се кредити од програмата со која земјите од еврозоната за време на врвот на должничката криза обезбедија околу 53 милијарди евра билатерална помош со цел да се спречи финансискиот колапс на земјата.
Уште поважна од самата отплата е пораката што им ја испраќа на инвеститорите: Грција повеќе не е проблем за европската економија, туку пример за успешно враќање на финансиските пазари.
Како Грција се претвори од најголем проблем во Европа во приказна за закрепнување
Кога избувна должничката криза, Грција стана симбол на сè што тргна наопаку во европската монетарна унија.
Со години, земјата ги финансираше јавните трошоци со задолжување.
По глобалната финансиска криза, се покажа дека реалното ниво на јавен долг е многу повисоко отколку што претходно беше прикажано.
Последиците беа драматични. Инвеститорите ја изгубија довербата.
Европската Унија, Европската централна банка и Меѓународниот монетарен фонд мораа да интервенираат за да спречат банкрот на земјата.
Во годините што следеа, Грција помина низ едно од најтешките фискални прилагодувања во модерната европска историја.
Платите и пензиите беа намалени.
Даноците беа зголемени.
Државните трошоци беа намалени на сите нивоа.
Овие мерки предизвикаа длабоки социјални и политички последици, но постепено ја вратија стабилноста на јавните финансии.
Предвремената отплата има силно симболично значење
Формално кажано, Грција сè уште должи околу 20 милијарди евра од првиот пакет помош.
Но, минатата година, Атина веќе објави план според кој целата програма ќе биде отплатена до 2031 година, дури десет години пред крајниот датум на достасување.
Таквата одлука не е само фискална мерка.
Тоа е сигнал до пазарите.
Државите не ги враќаат долговите пред рокот кога имаат финансиски проблеми. Тие го прават тоа кога сакаат да ја демонстрираат силата на своите јавни финансии и да ја зголемат довербата на инвеститорите.
Токму затоа предвремената отплата има важна репутациска вредност.
Тоа покажува дека Грција повеќе не е во позиција на земја која зависи од помошта на меѓународните институции.
Долгот е сè уште висок, но трендот е поважен од нивото
Грција сè уште останува една од најзадолжените земји во Европа.
Според проценките, јавниот долг оваа година ќе изнесува околу 136,8% од бруто домашниот производ.
На прв поглед, ова е сè уште многу високо ниво.
Сепак, она што го привлекува вниманието на инвеститорите е насоката на движење.
За прв пат по децении, односот на јавниот долг кон БДП на Грција треба да падне под оној на Италија.
Ова е информација што би била речиси незамислива пред само неколку години.
Причината не е само намалувањето на долгот.
Во последниве години, грчката економија расте побрзо од просекот на еврозоната, додека приходите од туризам, инвестиции и извоз значително ги зајакнаа јавните финансии.
Финансиските пазари повеќе не набљудуваат само колку должи една земја, туку и колку ефикасно управува со својот долг.
Инвеститорите повторно ѝ веруваат на Грција
Можеби најдобриот доказ за промена во перцепцијата доаѓа од пазарот на капитал.
Грција собра 3 милијарди евра минатата недела со повторно отворање на десетгодишна обврзница.
Со тоа, практично покри дури 95 проценти од потребите за финансирање за оваа година.
Ова е информација што многу зборува за довербата на инвеститорите.
Пред десет години, Грција се бореше да пристапи до пазарите на капитал
Тоа е комбинација од фискална дисциплина, економско закрепнување и промена во перцепцијата на ризикот.
Лекција за Европа: пазарите наградуваат кредибилитет
Грчкиот пример е особено интересен во време кога многу европски земји се соочуваат со растечки јавни долгови.
Пандемијата, енергетската криза и зголемените трошоци за одбрана ставија значителен притисок врз владините буџети низ целиот континент.
Во таква средина, инвеститорите ја оценуваат фискалната одржливост на поединечните земји сè повнимателно.
Грција покажува дека пазарите не се фокусирани исклучиво на износот на долгот.
Подеднакво важен е и кредибилитетот на политиката.
Земја што покажува способност за контрола на расходите, стабилен економски раст и одговорно управување со долгот може да ја врати довербата на инвеститорите дури и по сериозна финансиска криза.
Од предупредувања до примери за закрепнување
Пред петнаесет години, европските политичари дебатираа дали Грција може да остане членка на еврозоната.
Денес зборуваме за предвремена отплата на долговите и успешно издавање државни обврзници.
Ова не значи дека сите проблеми се решени.
Грција сè уште го носи товарот на високиот јавен долг и останува ранлива на забавување на европската економија.
Но, фактите се јасни.
Земјата што некогаш претставуваше најголем ризик за стабилноста на Еврозоната сега испраќа порака за одговорност, стабилност и долгорочно закрепнување до финансиските пазари.
И токму довербата на инвеститорите е највредната валута што една земја може да ја има.