Компанијата „Хенли и партнерс“, во соработка со аналитичката платформа „АлфаГео“, го објави новиот Глобален индекс на инвестициски ризик и отпорност – индекс кој ги рангира земјите во светот според отпорноста на нивните општества на економски, политички, технолошки и климатски шокови. На оваа листа, Македонија се најде на 49-то место од 102 рангирани земји и територии, со резултат од 64,96 поени.
Авторите на истражувањето наведуваат дека способноста за прилагодување кон промените станала клучна мерка за стабилноста на една земја – поважна, тврдат тие, дури и од големината на економијата или видот на владата. Иако ризиците се мереле и рангирале детално со години, отпорноста на општествата досега немала слична, подеднакво ригорозна алатка за мерење. Новиот индекс се обидува да го промени тоа со тоа што ги обединува индикаторите што досега беа одделно следени од централните банки (монетарни и финансиски трендови), аналитичарите на јавните политики (политички и социо-економски фактори) и инженерите (капацитет на инфраструктурата) – во една заедничка рамка што вклучува стабилност на валутата, инфлација, регулаторна средина, управување, социјален напредок, технолошки иновации и климатска адаптација.
Резултатот, како што истакнуваат авторите, покажува дека отпорноста не е исклучиво привилегија на традиционално стабилните, богати земји – земји од различни континенти, големи и мали, се најдоа на врвот на листата.
Како се справуваат земјите од поранешна СФРЈ?
Сите поранешни југословенски републики беа на листата од 102 земји, но со многу различни позиции. Редоследот е следниов:
| Ранг | Земја | резултат |
|---|---|---|
| 18. | Словенија | 75,65 |
| 31. | Хрватска | 69,78 |
| 49. | Македонија | 64,96 |
| 52. | Црна Гора | 64,78 |
| 54. | Србија | 64,05 |
| 57. | Босна и Херцеговина | 63,29 |
Според овој индекс, Словенија е убедливо најдобро рангирана меѓу земјите од регионот – нејзините 75,65 поени ја ставаат дури и меѓу првите дваесет земји во светот, рамо до рамо со развиени економии како што се Обединетото Кралство (19-то место) и Јужна Кореја (20-то место). Хрватска, како членка на ЕУ и Еврозоната, е исто така значително пред Црна Гора, на 31-во место, со резултат што е за речиси пет поени повисок.
Северна Македонија се издвојува веднаш пред Црна Гора, на 49-то место, како земја која – без членство во ЕУ – успева да постигне малку повисок рејтинг за отпорност.
Црна Гора, на 52-ро место со 64,78 поени, е веднаш зад Костарика (51-во место, со ист резултат заокружен на 64,78) и пред Ерменија (53-то место). Разликата во споредба со Србија, која е на 54-то место, е само 0,73 поени – што ги прави овие две земји практично изедначени според индексот. Босна и Херцеговина е единствената поранешна југословенска република која е рангирана под двете, на 57-мо место.
Податоците покажуваат јасна поделба во регионот: Словенија и Хрватска, како членки на Европската Унија, задржуваат значителна предност во однос на отпорноста на глобалните шокови, додека Црна Гора, Северна Македонија, Србија и Босна и Херцеговина се во многу потесна група, со разлики од само неколку поени. Во таа втора група, Македонија е пред Црна Гора, Србија и Босна и Херцеговина, но зад Словенија и Хрватска.
За инвеститорите, овој редослед сугерира дека регионот на Западен Балкан, иако хетероген, како целина сè уште заостанува зад соседните земји од ЕУ кои поминале низ подолг процес на институционално усогласување. Како што нагласуваат авторите на индексот, токму општествата кои инвестираат во прилагодливост – без разлика дали преку зајакнување на институциите, диверзификација на економијата или прилагодување кон климатските промени – привлекуваат повеќе инвестиции и миграција на долг рок и постигнуваат поголем економски раст.