Европските банки ја губат војната во областа на плаќањата, чекор по чекор. Прво се појавија мобилните апликации кои им ги презедоа провизиите и податоците за трансакциите, а потоа дигиталните плаќања и стартап компаниите презедоа уште поголема контрола. Сега Европската централна банка (ЕЦБ) предупредува дека стeјблкоините (stablecoins) би можеле да им го одземат она што навистина најмногу ги боли – депозитите.
Пјеро Чиполоне, член на Извршниот одбор на Европската централна банка, ја упати оваа порака во петокот на банкарска конференција во Рим и го претстави дигиталното евро како структурен одговор.
„Дури и традиционалните плаќања со дебитни картички стануваат сè помалку популарни. Всушност, мобилните плаќања се во пораст и веќе сочинуваат повеќе од една десетина од трансакциите на продажните места во Ирска, Холандија и Финска“, изјави тој.
„Кога нивните клиенти користат мобилни плаќања, банките обично плаќаат повисоки провизии од оние поврзани со дебитните картички и често не добиваат никакви информации за плаќањето, па така ги губат и провизиите и податоците. Доколку употребата на стeјблкоини се зголеми во иднина, банките ќе ги изгубат и депозитите на граѓаните“, додаде Чиполоне.
Тој разговараше со директорите на италијанските задружни банки, кои имаат свои причини за загриженост. Половина од експозитурите на италијанските задружни банки опслужуваат градови со помалку од 10.000 жители, каде што губењето на податоците за плаќањата би можело да го загрози локалното кредитно работење.
Стејблкоините (stablecoins) претставуваат нов слој на тој проблем. Станува збор за приватно емитувани крипто-токени кои се врзани во однос еден спрема еден со фиат валута, речиси секогаш со доларот, а кои на корисниците им овозможуваат да чуваат и пренесуваат пари целосно надвор од банкарскиот систем. Можат да се посматраат како дигитални долари кои се чуваат во апликација, а не на банкарска сметка. Дури и финтек компаниите како PayPal, Stripe и други, на овој или оној начин, се потпираат на традиционалниот банкарски систем.
Глобалниот пазар на стeјблкоини се проценува на приближно 300 милијарди долари, според податоците на платформата DefiLlama, и е речиси целосно деноминиран во долари.
Чиполоне е загрижен дека масовното прифаќање на стeјблкоините би можело да ги направи готовинските депозити неважни. Мобилните плаќања ги чинат банките провизии и податоци, додека стeјблкоините би можеле да ги чинат депозитна база на која се потпираат при одобрувањето кредити.
Депозитите не се само бројка во главната книга – тие се суровина која банките ја користат за одобрување кредити на компаниите и купувачите на недвижности. Помалку депозити значи помалку кредитирање, а за малите задружни банки, кои работат со ниски маржи и се потпираат на локалната база на клиенти, тоа е егзистенцијален, а не само сметководствен проблем.
Решението што го предлага ЕЦБ е, иронично, дигиталното евро. Станува збор за електронски облик на готовина што би го издавала државата, а кој би се дистрибуирал преку комерцијалните банки, а не наместо нив. Според сегашниот модел, банките би ги воделе сметките на клиентите, би остварувале приходи од меѓубанкарски провизии и би ги задржувале податоците за трансакциите. ЕЦБ веќе избра 36 даватели на платежни услуги, вклучувајќи ги Deutsche Bank, UniCredit и Revolut, за дванаесетмесечна пилот-програма која треба да започне во втората половина од 2027 година.
Очигледниот приговор е дека дигиталниот паричник поддржан од државата би можел да ги исцрпи депозитите исто колку и стeјблкоинот. ЕЦБ, сепак, предвиде заштитни механизми. На дигиталното евро нема да се пресметува камата, со што се отстранува поттикот за држење големи износи во него, додека ограничувањата на износот ќе одредат колку секое лице може да поседува на сметката за дигитално евро. Анализата на финансиската стабилност што ја спроведе самата банка покажа дека таков модел не претставува значителен ризик за ликвидноста на банките.
Критичарите не беа целосно уверени, додека повторените предупредувања на ЕЦБ во врска со стeјблкоините не го забавија видливо растот на пазарот. Сепак, законодавниот процес сега е покренат.
Според зборовите на Чиполоне, преговорите за дигиталното евро се веќе во тек, одобрувањето е предвидено за 9 јули, додека првата седница ќе се одржи четири дена подоцна. Пратениците настојуваат да постигнат договор до крајот на 2026 година, а првото издавање на дигиталното евро се очекува во 2029 година.