Работните места во земјите со високи приходи се повеќе од три пати повеќе изложени на ризик од автоматизација со генеративна вештачка интелигенција отколку работните места во земјите со ниски и средни приходи, според новиот Извештај за светскиот развој 2026 на Светската банка: Ветувањето за вештачката интелигенција.
Според наодите од извештајот, околу 14,2 проценти од постојните работни места во земјите со високи приходи се изложени на ризик од автоматизација со генеративна вештачка интелигенција, додека во земјите со ниски и средни приходи тој удел е само 4,5 проценти.
Разликата произлегува, меѓу другото, од структурата на вработеност. Во поразвиените економии, постои значително поголем удел на работни места кои се потпираат на когнитивни задачи што генеративната вештачка интелигенција веќе делумно или целосно може да ги изврши, додека во земјите во развој поголем број луѓе се вработени на работни места кои бараат физичка работа и кои се потешко да се автоматизираат со помош на сегашните системи за вештачка интелигенција. Затоа, Светската банка проценува дека непосредниот ефект на вештачката интелигенција во земјите во развој почесто ќе биде дополнување на работата на луѓето отколку нивно отпуштање од работа.
Вештачката интелигенција не значи само губење на работни места
Сепак, извештајот покажува дека автоматизацијата претставува само една страна од влијанието на вештачката интелигенција врз пазарот на трудот.
Светската банка проценува дека вештачката интелигенција би можела значително да ја зголеми продуктивноста на околу 16,2 проценти од работните места во економиите во развој, што не е многу помалку од проценетите 18,7 проценти во земјите со високи приходи.
Ова значи дека за голем број вработени, вештачката интелигенција нема нужно да претставува замена за работникот, туку алатка што му овозможува да ја извршува работата побрзо и поефикасно.
Светската банка наведува примери од здравството, земјоделството, образованието, бизнисот и државната администрација. Вештачката интелигенција веќе може да им помогне на лекарите со дијагностика, на земјоделците со донесување одлуки, на компаниите со зголемена продуктивност и на владите во области како што се собирање даноци, социјални програми, реагирање при катастрофи, здравствена заштита и образование.
Земјите во развој имаат можност да прескокнат децении развој
Светската банка верува дека вештачката интелигенција би можела да им обезбеди на земјите во развој ретка можност да го забрзаат економскиот и социјалниот напредок.
Доколку навреме ги обезбедат потребните услови, вештачката интелигенција би можела да им овозможи да постигнат напредок за една деценија што би им требало еден век без таа технологија, се наведува во извештајот.
Според Светската банка, вештачката интелигенција се шири многу побрзо од претходните технологии за општа намена. Потребни беа околу 80 години парната машина да стигне до земјите со пониски приходи, околу 40 години за електрична енергија и 20 години за интернет. Спротивно на тоа, земјите со среден приход учествуваа со половина од глобалниот сообраќај на ChatGPT само шест месеци по неговото лансирање.