Енергетски пресврт: САД ја замени Русија како главен снабдувач на нафта за Европа

Европската Унија (ЕУ) увезува речиси целата сурова нафта од голем број земји, а во последните неколку години увозот на нафта од Русија е речиси целосно заменет со други извори.

Во 2024 година, ЕУ увезе околу 97 проценти од вкупната количина сурова нафта со која располага, а минатата година увозот чинеше 212 милијарди евра, што изнесува 435 милиони тони.

Земјите од кои ЕУ увезува најмногу сурова нафта се САД, Казахстан и Норвешка.

Во 2025 година, 63,5 милиони тони или 14,6 проценти од вкупниот увоз се увезени од САД.

55,8 милиони тони доаѓаат од Казахстан, што е удел од 12,8 проценти, додека практично истата количина од 55,7 милиони тони доаѓа од Норвешка.

На четвртото место на таа листа е Либија, каде што пристигнале 39,5 милиони тони или 9,1 процент.

По неа следува Саудиска Арабија со 29,6 милиони тони или 6,8 проценти удел во вкупните увезени количини, потоа Нигерија и Ирак со по 25,3 милиони тони, или 5,8 проценти удел.

Околу седум проценти од вкупните увезени количини доаѓаат од земјите што го сочинуваат Советот за соработка во Заливот (GCC), имено Бахреин, Кувајт, Оман, Катар, Саудиска Арабија и Обединетите Арапски Емирати.

Во однос на вредноста на увезената нафта, САД се исто така на врвот со удел од 15,1 процент, пред Норвешка со 14,4 проценти и Казахстан со 12,7 проценти.

Уделот на Русија во увозот на нафта во ЕУ се намали од 25,8 проценти во 2021 година на 2,2 проценти минатата година.

Експлоатацијата на сурова нафта во ЕУ е во опаѓање во последните 20 години. Најновите официјални податоци се за 2024 година, кога во ЕУ беа произведени 15,5 милиони тони сурова нафта.

Главни производители на сурова нафта беа Италија со 4,37 милиони тони, Данска со 2,96 милиони тони, Романија со 2,76 милиони тони, Германија со 1,6 милиони тони и Унгарија со еден милион тони.

Иако ЕУ е многу зависна од увозот на сурова нафта, таа сè уште има многу големи рафинериски капацитети за производство на гориво за автомобили, авиони и бродови.

Во 2024 година, европските рафинерии произведоа 543,7 милиони тони нафтени деривати. Најголеми производители во тој контекст беа Германија, Италија, Шпанија и Холандија.

И Хрватска, секако, влегува во кругот на производители на нафтени деривати благодарение на рафинеријата во Риека.

Секторот што троши најмногу нафта е патниот транспорт, кој сочинува дури 47,4 проценти од вкупната потрошувачка.

9,2 проценти од обемот оди во воздушниот транспорт, а 8,4 проценти во морскиот и речен транспорт.

Индустријата и енергетскиот сектор трошат 21,6 проценти од количините. Индустријата, секако, ја користи нафтата како извор на енергија, но и како суровина за производство на битумен, пластика или гуми.

Домаќинствата во ЕУ трошат само 4,6 проценти од вкупната количина на нафта.