Војната на Блискиот Исток предизвика голем глобален економски шок, го наруши снабдувањето со енергија и ги зголеми цените низ целиот свет, изјави директорката на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) Кристалина Георгиева, предупредувајќи дека последиците ќе траат во текот на целата година.
Според неа, последиците се глобални, но не ги погодуваат сите земји подеднакво бидејќи најтешко погодени се државите во близина на конфликтот, увозниците на енергија и земјите без финансиски резерви.
Георгиева, во интервју за CBS News, изјави дека ММФ разгледува различни сценарија во зависност од времетраењето на војната, посочувајќи ја големата штета на енергетската инфраструктура, чиешто закрепнување ќе трае со години.
Таа истакна дека азиските земји се особено погодени, каде што беа воведени ограничувања за потрошувачка на енергија и итни мерки, додека прекините во снабдувањето влијаеја и на полупроводничката индустрија, медицинските услуги и земјоделството.
„Луѓето страдаат од недостиг, зголемување на цените и прекини во снабдувањето, вклучително и на ѓубривата, што може да доведе до зголемување на цените на храната“, рече Георгиева.
Таа додаде дека приходите од дознаки се исто така погодени, бидејќи работниците од земји како Индија и Бангладеш не можат да испраќаат пари од регионот на Заливот, како и транспортот и туризмот, особено во земји како Шри Ланка.
Георгиева оцени дека Соединетите Американски Држави се помалку погодени бидејќи се извозник на енергија, но дека порастот на цените влијае на сите, со предупредување дека падот на инфлацијата може да се одложи.
Според неа, зголемувањето на цените на енергијата, кое во еден момент достигна 50 проценти, претставува негативен шок во понудата што дополнително ги оптоварува потрошувачите, особено оние со пониски приходи.
Таа предупреди дека последиците од кризата ќе траат дури и по евентуалното примирје, поради веќе појавените прекини во снабдувањето и големите штети на инфраструктурата, вклучувајќи ги енергетските постројки и рафинериите.
„Опоравувањето нема да биде брзо, особено во регионите со најголеми нарушувања“, рече Георгиева, додавајќи дека мирот ќе ја забрза стабилизацијата.
Во исто време, во интервју за CBS, таа истакна дека енергетските кризи поттикнуваат поголема ефикасност и диверзификација на изворите, вклучително и развој на зелена енергија, но дека тоа ќе потрае, додека граѓаните и економијата ќе го носат товарот во меѓувреме.
Зборувајќи за мерките, Георгиева рече дека ММФ им советува на земјите да не воведуваат трговски ограничувања за енергетските производи и да ја насочат помошта кон најранливите, со претпазливост поради ограничениот фискален простор.
Таа оцени дека светската економија покажала отпорност и покрај бројните кризи, благодарение на улогата на приватниот сектор, посилните институции и технолошкиот напредок, но предупреди дека ризикот од рецесија сè уште постои.
Георгиева, исто така, ја нагласи важноста од намалување на трговските тензии меѓу најголемите економии, нагласувајќи дека трговските војни немаат победници.
Зборувајќи за вештачката интелигенција, таа предупреди дека таа носи големи промени на пазарот на трудот, каде што бројот на работни места на средно ниво се намалува, додека потребата од нови вештини расте, со ризик од зголемување на нееднаквоста.
Таа, исто така, укажа на растот на сајбер ризиците во финансискиот систем и потребата од меѓународна соработка и зајакнување на заштитните механизми.
Георгиева нагласи дека меѓународните институции, вклучително и ММФ, мора да се прилагодат на брзите промени во светот, а воедно да ја зачуваат стабилноста на глобалниот финансиски систем.